‏‏البرز محمودي‏‏

با انتشار تازه ترين آمار معتادان كشور، ‌مشخص شده است كه معتادان ايراني سالانه دو تريليون و 687 ميليارد و 990 ‏ميليون و 922 هزار تومان، معادل سه ميليارد دلار و به عبارتي به اندازه 15 درصد از درآمد نفتي كشور در شرايط عادي ‏را صرف مواد‎ ‎مخدر و اعتياد مي‌كنند‎.‎‏ بنابراين آمار عملا كل هزينه اعتياد معتادان كشور، معادل 45 برابر بودجه ستاد ‏مبارزه با مواد مخدر است.‏

حسن رفيعي، رييس سابق مركز تحقيقات سوءمصرف و وابستگي به مواد مخدر «موسسه‎ ‎داريوش» به عنوان يكي از ‏مجريان طرح ارزيابي سريع وضعيت اعتياد در كشور در سال 86 ديروز در مراسمي در سالن تلاش وزارت كار، كه با ‏دعوت ستاد مبارزه با مواد مخدر و حضور دبير كل اين ستاد برگزارشد، به تشريح نتايج تحقيقات اين موسسه پرداخت كه ‏در آن نكات تكان دهنده اي وجود داشت. ‏

بر اساس اين گزارش در ميان انواع مواد مخدر، مصرف نوعي از آن كه تحت عنوان «كراك ايراني» شناخته مي شود رو ‏به افزايش است. اين ماده مخدر كه نسبتا جديد محسوب مي شود و از هروئين ناخالص بدست مي آيد، در سال هاي اخير به ‏سبد مصرفي معتادان ايراني راه يافته است و براثر تكرار مصرف، خطرات جاني براي مصرف كنندگان آن در پي دارد. بنا ‏بر اعلام رفيعي، استفاده از كراك و هروئين در كشور افزايش يافته است. رقم مصرف اين دو ماده در سال 83 تنها 20 ‏درصد بود اما اكنون جمعيت مصرف كنندگان كراك و‎ ‎هروئين در ميان کل معتادان کشور در مجموع به 5/44 درصد ‏رسيده است.‏

كراك كه ارزان تر از هروئين است، راحت تر هم به فروش مي رسد. مصرف اين ماده مخدر براي شخص، حس نشاط ‏ظاهري شديدي به دنبال دارد كه حدود 5 تا 7 دقيقه طول مي كشد اما پس از آن با افسردگي حاد، احساس بي ارزش بودن و ‏ولع فراوان براي مصرف مجدد اين ماده، ادامه مي يابد‎.‎اين ماده در يك دوره زماني بسيار كوتاه، كنترل مصرف كننده را ‏در اختيار مي گيرد و اين الگوي رفتاري به اعتياد شديد مي انجامد. در يك دوره مصرف، فرد تا جايي كه پول و يا كراك در ‏اختيار دارد و يا تا زماني كه به اغما فرو رود، به مصرف كراك ادامه مي دهد‎.‎

‎‎روش هاي پرخطر استفاده از مواد‎‎

در بخش ديگري از گزارش موسسه داريوش به موضوع استفاده از روش هاي پرخطر اعتياد پرداخته شده است. بر اساس ‏اين گزارش "روش‌هاي كم خطرتر مصرف مواد، مانند روش‌هاي دخاني از 65 به 57 درصد" كاهش يافته است. در ‏حاليکه ‌روش هاي پرخطر مانند تزريق مستقيم مواد مخدر "از 12 به 18 درصد افزايش" يافته است‏‎.‎‏ بنابر اين گزارش " ‏‏38 درصد مصرف‏‎ ‎كنندگان هروئين اين ماده را تزريق مي‌كنند و تزريق كراك ايراني نيز 20‏‎ ‎درصد معتادان كشور" را ‏مبتلا كرده است. اين درحالي است كه آمار معتادان به "شيشه" كه نوعي ديگر از مواد مخدر است " تا 20 درصد" افزايش ‏يافته است. ‏

‎‎يك ميليون و هفتصد هزار معتاد‎‎

موسسه داريوش در تحقيقاتي كه انجام داده ميزاني تقريبي از معتادان كشور نيز ارايه داده كه بر اساس آن "در خوش ‏بينانه‌ترين حالت تعداد معتادان كشور 800 هزار نفر و در بدبينانه‌ترين حالت تعداد معتادان كشور يك ميليون و 700 هزار ‏نفر است". بنابراين آمار مي توان ميزان ميانگين تعداد معتادان كشور را يك ميليون و 200 هزار نفر دانست؛ هر چند به ‏گفته رفيعي " اين آمار، مصرف كنندگان تفنني مواد در كشور" رانشان نمي‌دهد. ‏

به اين ترتيب با در نظر گرفتن جمعيت 70 ميليوني كشور، در واقع 7/1 درصد جمعيت كشور معتاد هستند كه بر اساس ‏نتايج اين تحقيق "95درصد آن‌ها مرد و 5 درصد زن" هستند، در حالي كه همين تحقيق در سال 83، ميزان زنان معتاد را 7 ‏درصد از كل معتادان نشان مي‌داد. به اين ترتيب اعتياد در زنان، دو درصد كم شده است. ‏

‎‎افزايش ميانگين سني معتادان‎‎

براساس اين گزارش ميانگين سني معتادان ايراني افزايش يافته است. در تحقيقات سال 83، جمعيت معتادان زير 20 سال ‏كشور، ‌پنج درصد بود كه اين رقم در سال جاري به سه درصد كاهش يافته است. همچنين در گزارش سال 83 عملا 18 ‏درصد كل معتادان در گروه سني 20 تا 24 حضور داشتند كه اين رقم در گزارش اخير "به 15 درصد" كاهش يافته است. ‏همچنين براساس گزارش موسسه داريوش، "‌ميانگين سني معتادان كشور در سال 77 حدود 6/33 سال بود كه در سال 83 ‏حدود 38/32 سال ارزيابي شد و امسال اين ميانگين 72/32 ثبت شد" كه بالاتر از گذشته است.‏

‎‎رتبه اول در ترياک‎‎

نتايج تحقيق اخير موسسه داريوش همچنين نشان مي دهد كه ترياك هنوز با "8/32 درصد، پر مصرف‌ترين ماده مخدر ‏كشور" است و بعد از آن "كراك ايراني كه هروئين فشرده است با 7/25 درصد و هروئين با 8/18 درصد" قرار دارند. پس ‏از اين سه ماده، ‌"شيره ترياك، سوخته ترياك، نورجيزك، شيشه، حشيش، اكستازي، الكل، ‌داروهاي مخدر" در رده‌هاي ‏پائين‌تر قرار دارند.‏

‎‎هزينه 186 توماني هر معتاد‏‎‎

نكته قابل توجه ديگر در گزارش رئيس سابق مؤسسه داريوش هزينه اعتياد معتادان كشور است.‌ اين تحقيق ميانگين مصرف ‏و مبلغ هزينه كرد براي هر يك از مواد را نشان داده و در مجموع مشخص شده است "هر معتاد به طور متوسط‌ هر ماه ‏‏186 هزار تومان براي مواد هزينه مي‌كند"، اما اين ميزان از هزار تومان تا 5 ميليون تومان متغير است. به عنوان مثال در ‏اين گزارش آمده است: "متوسط مصرف نورجيزك ‏‎]‎يك ماده مخدر ديگر‎[‎‏ نيز 148 آمپول در ماه است كه 223 هزار تومان ‏هزينه در بر دارد." ‏

در اين تحقيق هشت هزار پرسشنامه كمي و‎ ‎بيش از يك هزار پرسشنامه كيفي در اختيار حدود 9 هزار نمونه قرار گرفت‏‎.‎‏ ‏موسسه داريوش پيش از اين در خرداد سال گذشته خبرداده بود که "53 هزار دانش آموز معتاد در كشور" وجود دارد. اين ‏موسسه همچنين خبرداده بود كه "نيمي از معتادان تزريقي روابط جنسي نامشروع" دارند. ‏