‏آرش سيگارچي

اگر چه در روزهاي اخير "اسفنديار رحيم مشاعي" مشغول برپايي "مراسم ساده" ازدواج دخترش با پسر رييس جمهور ‏بود، اما اين مسئله باعث نشد كه فعاليت براي "خصوصي سازي اموال و اماکن تاريخي و فرهنگي" ايران در مجموعه ‏تحت امر وي "شدت" نگيرد. وي که پيش از اين از "حضوربخش خصوصي در ميراث فرهنگي" سخن گفته بود، اينك ‏با "خروج اماكن تاريخي از فهرست نفايس ملي"، عملا "چوب حراج بر ميراث فرهنگي ايران" را زده تاجايي که حتي ‏بحث "خصوصي سازي مجموعه پاسارگاد" مطرح شده است.‏

سايت "كميته بين المللي نجات دشت پاسارگاد" خبر داده در پي "اجرايي شدن" دستور "اسفنديار رحيم مشاعي" ، ‏معاون رييس جمهور و رييس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، خصوصي سازي در اين سازمان شدت يافته و ‏
روند خصوصي سازي "خودسرانه ي ميراث هاي فرهنگي، تاريخي و طبيعي" ايران اكنون "شکلي واقعي" به خود ‏گرفته است.‏

به نوشته اين سايت، "آخرين خبري که همراهان کميته نجات پاسارگاد از ايران داده اند به واگذاري مجموعه ي با ‏اهميت و جهاني پاسارگاد مربوط مي شود. به نظر مي رسد که توجه حيرت انگيز ايرانيان به اين مجموعه در دو سه ‏سال اخير، و بخصوص پس از آغاز آبگيري تنگه بلاغي، موجب شده است که دولت آقاي احمدي نژاد گام هاي سريع ‏تازه اي در راستاي تخريب آرامگاه اولين اعلام کننده ي حقوق بشر بردارد."‏

به گزارش "كميته بين المللي نجات دشت پاسارگاد"، ‌اين کار با زمزمه ي وجود "درياچه اي خيالي" در کنار پاسارگاد ‏شروع شد و سپس به بازسازي درياچه و محوطه هاي تفريحي در کنار پاسارگاد رسيد و اکنون نيز خبر از قطعي شدن ‏اين کار مي آيد. آخرين خبرها حاکي است که آقاي اسفنديار رحيم مشايي مذاکرات خود با آقاي مهدي جهانگيري، رييس ‏شرکت توسعه جهانگردي و ايرانگردي را به پايان رسانده و همين روزهاست که چوب حراج بر اين مجموعه بي نظير ‏که از مهمترين ميراث هاي فرهنگي ايران و جهان است بخورد. اين خبرها همچنين حاکي از آنند که جهانگيري در ‏روزهاي آخر اسفندماه به پاسارگاد رفت تا به همراهي حسن طاليبان، رئيس مجموعه ي پارسه ـ پاسارگاد، به "سبک و ‏سنگين کردن" قيمتي براي اين مجموعه بپردازد. اين کار بر اساس برآورد سرمايه اي که گردشگران آمده به پاسارگاد ‏با خود به محل مي آورند انجام گرفته است.‏

‎‎خروج آثار تاريخي از فهرست‎‎

اخبار مربوط به واگذاري مجموعه پارسه (پاسارگاد) به بخش خصوصي كه دست اندركاران آن نزديك به دولت هستند ‏در حالي توسط كميته نجات دشت پاسارگاد مطرح شده كه سه ماه پيش بنا بر خبري كه روزنامه هاي "قدس" و ‏‏"آفرينش" آن را منتشر كردند، رييس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اعلام كرد اين سازمان تصميم دارد با ‏تشكيل يك كميته، زمينه را براي استفاده بخش خصوصي از "اموال و اماكن تاريخي" كشور فراهم كند.‏

پس از اين اظهار نظر، برخي از صاحبنظران و از جمله حقوقدانان اين اقدام را "عجيب" و در عين حال "متحير ‏كننده" ناميدند. با اينحال چنانكه در آب گيري سد سيوند، ميراث فرهنگي به همه اعتراض هاي انجام شده بي توجه بود، ‏اعتراضات به اين اظهار نظر "رحيم مشاعي" نيز فايده اين داشت و چنانكه خبرگزاري ايسنا چند روز پيش گزارش داد ‏‏"كميته‌ي تشخيص نفايس ملي" تشكيل شد تا "موانع قانوني" براي استفاده واگذاري برخي ابنيه تاريخي به بخش ‏خصوصي "برداشته" شود؛ چرا كه براساس قانون، "اگر يك بنا يا يك اثر جزو‎ ‎نفايس ملي تشخيص داده شود، ‏بهره‌برداري از آن‌را به بخش خصوصي نمي‌توان واگذار كرد". بنابراين جلسه‌ي كميته‌ي تشخيص نفايس ملي در ‏حوزه‌ي آثار غيرمنقول ‏‎ ‎در عمارت مسعوديه تهران و به رياست فريبرز دولت‌آبادي، معاون ميراث فرهنگي سازمان ‏ميراث فرهنگي و‎ ‎گردشگري تشكيل شد و براساس آن "هشت بناي تاريخي از فهرست نفايس ملي خارج شدند" تا براي‏‎ ‎بهره‌برداري به بخش خصوصي سپرده شوند‎. ‎‏ اين كميسيون شامل فريبرز دولت‌آبادي معاون ميراث فرهنگي سازمان، ‏رييس كميته‌ي تشخيص نفايس ملي در‏‎ ‎حوزه‌ي آثار غيرمنقول، مدير كل دفتر حفاظت از بناها و محوطه‌هاي تاريخي، ‏دبير كميته و مدير كل دفتر ثبت، رييس پژوهشكده‌ي‎ ‎باستان‌شناسي، رييس پژوهشكده‌ي ابنيه و بافت‌ها و دو نفر از ‏كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي است و تاكنون جز "حمام سالار" در شهر چلپ اوغلي زنجان اسامي هفت مكان ‏ديگر را اعلام نكرده اند. ‏

‎‎يك اقدام غير قانوني‎‎

نكته جالب در اقدامات اخير ميراث فرهنگي اين است كه اين سازمان با تشكيل "كميته‌ي تشخيص نفايس ملي" عملا ‏سعي دارد مشكلات قانوني موجود بر سر راه خصوصي سازي اماكن تاريخي را بردارد چنانكه "فريّبرز دولت آبادي"، ‏معاون سازمان ميراث به خبرنگاران گفته است کار اين کميته از ليست خارج کردن اموال عمومي و نفيس از فهرست ‏ثبت شده و واگذار کردن آن به بخش خصوصي است. ‏

اين اقدام از سوي صاحبنظران "اقدامي غير قانوني" لقب گرفته است. دکتر "محمدعلي دادخواه"، وکيل دادگستري و از ‏موسسين کانون وکلاي حقوق بشر كه در پرونده مفتوح شكايت مردم ايران به آبگيري سد سيوند وكالت اين پرونده را ‏برعهده داشته ضمن گفت و گويي اين کار را از از دو ديدگاه "تخلف" خوانده است. به گفته اين وكيل دادگستري "در ‏ديدگاه عرفي هر چقدر در طول زمان بر عمر اثري افزوده شود معيار نگرش عرفي اعتبار آن شئي را افزون مي ‏کند". دادخواه گفته است: "اينکه سازمان ميراث فرهنگي لفظ نفيس را از پاره اي از ساختمان ها بردارد سبب خواهد شد ‏که از اعتبار و ارزش تاريخي آن ها به مقدار قابل توجهي" کاسته شود.‏

وي در بيان نكته دوم به كميته بين المللي نجات دشت پاسارگاد گفته است: "سازمان ميراث فرهنگي چنين حق و ‏اختياري را ندارد زيرا به صراحت قانون، مبناي رد اين مسايل تنها مجلس شورا است که در صورت اقتضا و ‏ضرورت مي تواند به اين موارد اقدام کند ضمن آنکه باز هم به صراحت قانون اساسي حتي مجلس شورا هم در ‏خصوص انتقال ابنيه تاريخي که از انحصار و فرديت برخوردارند حق و اجازه چنين تصميمي را ندارد."‏

عضو موسس کانون وکلاي حقوق بشر همچنين تاكيد كرده است: "از ياد نبايد برد که دولت مالک هيچ يک از آثار ‏تاريخي نيست؛ اين ها در زمره اموال عمومي است و قانون مدني صراحتا در خصوص اين موارد اتخاذ تصميم کرده ‏است."‏

‎‎واگذاري پاسارگاد‎‎

در اين ميان "شکوه ميرزادگي" از بنياد ميراث پاسارگاد در نامه اي به سايت كميته بين المللي نجات دشت پاسارگاد، از ‏تلاش رحيم مشاعي و اطرافيان وي در واگذاري مجموعه پارسه (پاسارگاد) به بخش خصوصي سخن گفته است. وي ‏شركت"توسعه جهانگردي و ايرانگردي" را "رابط" بين رحيم مشاعي و بخش خصوصي معرفي كرده كه پيش از اين ‏‏"تعداد زيادي شركت هاي پولساز دولتي را به بخش خصوصي" واگذار كرده است. نويسنده اين يادداشت "مهمترين ‏فروش سال گذشته آقاي رحيم مشايي و شرکا" را هتل بين‌المللي لاله تهران، هتل لاله يزد، هتل لاله چابهار، هتل ‏بين‌المللي‌‌سرعين و همچنين مجمتع آبدرماني سبلان عنوان كرده و همچنين يادآور شده است: "شرکت توسعه جهانگردي ‏و ايرانگردي جز در استان هاي تهران، لرستان، گلستان، آذربايجان غربي، کهکيلويه، و بوير احمد و خراسان شمالي، ‏در 23 استان ديگر شعبه دارد و هتل صخره اي کندوان، شرکت توسعه فن آوري اطلاعات ميراث آريا، شرکت توسعه ‏مهمانخانه هاي پرديسان، شرکت هتل هاي بين المللي راحت، شرکت سرمايه گذاري پاد، شرکت توسعه هتل هاي شرق ‏ايران و موسسات ديگري را نيز خريداري کرده و در اختيار گرفته است."‏

شركت "توسعه جهانگردي و ايرانگردي" يك مجموعه "ظاهرا" خصوصي است كه در آذر 1386، جهانگيري رييس ‏آن به عنوان مشاور سازمان ميراث فرهنگي از سوي"رحيم مشاعي" برگزيده شد. كمتر از دوماه بعد از اين انتساب، ‏ايسنا به نقل از جهانگيري خبر از واگذاري 160 پروژه به بخش خصوصي داد و همچنين جهانگيري برنامه اين شركت ‏براي "واگذاري بيش از هزار پروژه در سال 1387 به بخش خصوصي" را اعلام کرد. نويسنده سايت كميته نجات ‏دشت پاسارگاد معتقد است يکي از اين پروژه ها كه در سالجاري به بخش خصوصي واگذار مي شود "پاسارگاد" است.