از سوی علی رضا علوی تبار عنوان شد:

عدالت گستری، برای سرکوب طبقه متوسط

در روزهایی که اصلاح طلبان، پس از شوک حاصل از انتخابات سوم تیر در جستجوی راهکاری سیاسی برای سیاست ورزی در عصر جدید می گردند، جبهه مشارکت ایران اسلامی تلاشی نظری برای دستیابی به یک استراتژی سیاسی را به همت حوزه شمال این حزب آغاز کرد.

سلسله نشست های "چه باید کرد" که هر هفته روز های سه شنبه در دفتر مرکزی این حزب برگزار می شود به نوعی ادامه سلسله نشست های تا دموکراسی است که چندی پیش با برگزاری 40 جلسه به کار خود پایان داد؛ با این تفاوت که اگر نشست پیشین در روزهای حضور در قدرت برگزار می شد، نشست جدید در شرایطی متفاوت و با رویکردی جدید آغاز به کار کرده است.

عنوان این نشست از پیامی که سعید حجاریان سه سال پیش به اردوی شاخه جوانان جبهه مشارکت فرستاده بود، عاریه گرفته شده است. در آن ایام مجلس و دولت اصلاح طلب بر سر کار بودند، اما گره ای که در پیشبرد اصلاحات پدید آمده بود حجاریان را وادار کرد از آینده سازان حزب متبوع خویش سوال کند: "چه باید کرد؟"کسی در اردوی سالیانه شاخه جوانان به این پرسش پاسخ در خوری نداد؛ همچنانکه در سال های بعد نیز دیگران این پرسش را جدی نگرفتند، تا مجلس و دولت به تمامی از کف اصلاح طلبان خارج شد و اینک در شرایطی جدید، فعالین سیاسی راهی ندارند جز اینکه ببینند به راستی "چه باید کرد؟"

در این حال از چند هفته پیش تعدادی از تئوریسین های مطرح جبهه مشارکت همراه با فعالین سیاسی و روزنامه نگاران نزدیک به این حزب گرد هم آمدند تا تلاشی نظری را برای دستیابی به یک استراتژی سیاسی سامان دهند. به این ترتیب بنا شد تا ماحصل نشست نخبگان اصلاح طلب در سلسله جلساتی با عنوان کلی "چه باید کرد؟" در اختیار عموم قرار بگیرد. از این رو روز سه شنبه ، علی رضا علوی تبار به عنوان اولین سخنران، مباحثش را در رابطه با بررسی راهبرد جدید اصلاح طلبان به منظور سیاست ورزی در عرصه عمومی با ترسیم وضع موجود آغاز کرد.

دولتی برای سرکوب سه تقاضا

سالن اجتماعات جبهه مشارکت هنوز چند نفری جا برای نشستن داشت که علی رضا علوی تبار پس از بررسی نحوه روی کار آمدن دولت جدید به بررسی اهداف نو محافظه کاران پرداخت و گفت: دولت فعلی با هدف سرکوب سه تقاضا بر سر کار آمده و شعارهایش را نیز بدین منظور مطرح کرده است .وی طبقه متوسط مدرن جامعه را به دو گروه دموکراسی خواه و تنوع طلب تقسیم کرد و گفت: دولت جدید تلاش خواهد کرد تقاضای هر دو جناح طبقه متوسط مدرن را سرکوب کند.

علوی تبار در توضیح بیشتر از این طبقه گفت: نباید تصور کنیم که تمامی افرادی که در طبقه متوسط جامعه قرار دارند دغدغه آزادی بیان، توسعه سیاسی و تحقق دموکراسی دارند، چرا که بخشی از این طبقه تنها به دنبال انتخاب سبک زندگی دلخواه و متفاوت از از سبک زندگی رسمی است. این بخش علاقه دارد هر طور که می خواهد لباس بپوشد، تفریح کند و در این میان حاضر است با حکومت دیکتاتوری که انتخاب سبک زندگی اش را آزاد می گذارد نیز کنار بیاید. با این حال دولت جدید همراه با سرکوب دموکراسی خواهان، به طیف تنوع طلب نیز رحم نمی کند و تقاضای آن ها را نیز سرکوب خواهد کرد. وی سومین سرکوب دولت را سرکوب تقاضای سرمایه داری نوخاسته مدرن عنوان کرد و افزود: این سرمایه داری نوخاسته همواره خواهان یک نوع استقلال از حکومت و تاثیر گذاری بیشتر در تصمیم گیری های حکومت هستند، اما دولت جدید این تقاضا را نیز سرکوب خواهد کرد.

شعارهایی هدفمند
علی رضا علوی تبار در ادامه بحث، به دو رویکرد مهم دولت اشاره و آن ها را در جهت سرکوب تقاضاهای طیف سرمایه داری نوخاسته و طبقه متوسط جامعه عنوان کرد. به گفته وی دولت با طرح شعار عدالت خواهی، اقشار محروم و حاشیه نشین جامعه را علیه سرمایه داری نو خاسته و نیز بخش تنوع طلب جامعه که خواستار زندگی بهتری هستند بسیج و به مردم القا می کند که تفریح، خوشگذرانی و ثروت این دو بخش جامعه، حاصل چپاول شما است. از سویی اولویت بخشیدن به سیاست خارجی و برجسته کردن تهدیدات بیگانگان این امکان را در اختیار دولت قرار می دهد که با جدی نشان دادن تهدید علیه امنیت ملی، فضا را در داخل بسته و دموکراسی خواهان کشور را سرکوب کند.

وی در همین حال با اشاره به ماهیت دولت جدید آن را یک جریان محفلی سیاسی ـ امنیتی خواند که هیچ تکیه گاه اجتماعی ندارند، با نگاه امنیتی وارد مسائل فرهنگی و اقتصادی شده اند و در عرصه سیاست خارجی نیز با وجود سر دادن شعارهای تند برای مصرف داخلی، حاضر به انجام معامله های بزرگ با قدرت های جهانی هستند. این تحلیلگر سیاسی از طرح شعار های تند علیه آمریکا ابراز نگرانی کرد و گفت: تجربه نشان داده ما هر وقت تند ترین شعار ها را علیه آمریکا سر داده ایم همزمان بیشترین مذاکرات غیر شفاف با آنها را نیز داشته ایم، مذاکراتی که در غیر دموکراتیک ترین شکل ممکن برگزار شده و به دادن بیشترین امتیاز ها منجر شده است.

علوی تبار که سعی داشت با مشخص کردن مختصات فعلی جامعه ایران، راهبردی کارا برای سیاست ورزی تحول خواهان ارائه کند، در ادامه با اشاره به جنبش کلاسیک دموکراسی خواهی در ایران گفت: هرگاه این جنبش با پویش های خاص جامعه از قبیل زنان، قومیت ها و یا تهیدستان همسو شود می تواند زلزله ای سیاسی به راه اندازد و سطوح قدرت را دچار تغییر کند.

.وی افزایش فردگرایی، توجه به سود شخصی و کاهش توجه به امر عمومی را یک اتفاق طبیعی عنوان کرد و اظهار داشت: جابه جایی دلمشغولی ها همیشه وجود داشته، اما مهم این است که حضیض توجه به امر عمومی دائمی نبوده و موقت است. از این رو در سیاست گذاری برای آینده باید این نکته را مد نظر داشت که توجه به امور سیاسی به سطح بالایی خواهد رسید.

دموکراسی و فقط دموکراسي

علی رضا علوی تبار در بخش دیگری از سخنانش ضمن بیان اینکه برای نوسازی کشور باید به سمت دموکراسی و مردمسالاری رفت، کوشید طی بحث مفصلی ویژگی های دموکراسی را تبیین کند و مختصات جوامع دموکراتیک را نشان دهد. در این راه وی بیش از هر چیز کوشید دموکراسی را از یک مفهوم آرمانی و بی عیب و نقص منزه نماید و نشان دهد دستیابی به دموکراسی به معنای حل تمام مشکلات نیست. چنانکه در سخنانش گفت: برخی تصور می کنند که وقتی حکومت دموکرات شد مسئله توسعه نیافتگی حل و عدالت به طور تمام و کمال برقرار می شود، در حالیکه دموکراسی تنها امکانی برای حل مشکلات در اختیار ما قرار می دهد و راهی را باز می کند که از آن طریق معقول ترین و مقبول ترین امکان برای حل مشکلات فراهم آید. وی افزود: وقتی دموکراسی محقق شود تازه نابرابری ها خود را نشان می دهد. چرا که آن موقع همه تریبونی برای بیان وضع خود می یابند و بی عدالتی ها نمایان می شود. از این رو باید در نظر داشت که رسیدن به دموکراسی تازه اول تلاش ما برای حل مشکلات است نه پایان کار.

علوی تبار با اشاره به اینکه حکومت "شر لازم" است و ما نا گزیر از داشتن این شر هستیم افزود: هیچ حکومتی بی ضرر نیست، اما دموکراسی کم ضرر ترین نوع حکومت هاست. چرا که این روش حکومتی، برخلاف دیکتاتوری، امکان تصحیح خطاها و اشتباهات را فراهم می کند. عضو شورای سردبیری چند روزنامه توقیف شده ، در ادامه تحقق دموکراسی را با رعایت حقوق بشر متفاوت دانست و گفت: ما حقوق مختلفی در جامعه داریم. در این حال ممکن است حکومتی دموکرات باشد اما تمام حقوق ها را در آن رعایت نکند؛ چنانکه در برخی از کشور های غربی خیلی از موارد حقوق بشر رعایت نمی شود اما این دلیل نمی شود که بگوییم آن حکومت دموکرات نیست. دموکراسی راهی است که کمک می کند تا به تدریج به سمت رعایت تمام حقوق برویم، اما الزاما در ابتدای آن تمام ابعاد حقوق بشر رعایت نمی شود.

وی با اشاره به اینکه دموکراسی احتیاج به نهاد سازی دارد و فقط با استیفای حقوق نمی توان به تحقق دموکراسی امید داشت افزود: دموکراسی به برخی نهاد ها نیاز دارد. در دموکراسی، مطبوعات آزاد فعالیت حزبی، انتخابات آزاد و پارلمان اهمیت دارد؛ حتی اگر از آن به درستی استفاده نشود. علوی تبار سپس به بیان ویژگی های یک نظام دموکراتیک پرداخت و گفت: هرم دموکراسی در هر کشوری چهار وجه دارد و هر دولتی که این چهار وجه در آن تحقق پیدا کند دموکراتیک خوانده می شود. وجوهی که عبارتند از: حکومت شفاف و پاسخگو، رعایت حقوق مدنی و سیاسی مردم، جامعه مدنی توسعه یافته و وجود انتخابات آزاد و منصفانه.

راهبرد های گذار به دموکراسی

علوی تبار که برای توضیح مفهوم "هرم دموکراسی"، از تخته وایت برد موجود در سالن استفاده می کرد پس از تبیین این مفهوم گفت: از دل هرم دموکراسی است که می توان راهبرد رسیدن به دموکراسی را به دست آورد. دموکراسی پایانی ندارد و همواره می توان دموکراتیک تر شد و حقوق بیشتری را رعایت کرد.

وی با اشاره به اینکه رسیدن به دموکراسی، یک آرمان مرحله ای در وضعیت فعلی به شمار می رود راه دستیابی به آن را نقد و نوسازی اندیشه های سیاسی با توجه به مبانی اندیشه دموکراتیک عنوان کرد و افزود: مبانی اندیشه دموکراتیک شامل حاکمیت مردم، برابری سیاسی همه شهروندان، حکمرانی اکثریت و رعایت حقوق اقلیت می شود. به این ترتیب در شرایط حاضر بایستی با توجه به این مبانی یک جریان انتقادی قدرتمند را در جامعه به راه انداخت تا از آن طریق اندیشه های سیاسی نوسازی شود.

علوی تبار که انگار قصد داشت جریان انتقادی را از همان لحظه شروع کند خطابش را دوستان خط امامی خود قرار داد و گفت: نیروهای خط امام و تحول خواهان فعلی در شرایط جدید باید بررسی کنند که آیا تصویری که از ولایت فقیه دارند با تصویر دموکراتیک می خواند یا خیر. در این راه باید تئوری ولایت فقیه را نقد کرد و از هیچ چیز نهراسید. باید به نقد امام خمینی پرداخت و حتی خود را نیز نقد کرد.

وی افزود: قبول دارم برای کسانی که عمری با آیت الله خمینی بوده اند و هویتشان با وی پیوند خورده است، نقد امام به لحاظ عاطفی و انسانی مشکل است. اما چاره ای نیست و باید به این کار پرداخت و گذشته را به نقد کشید؛ هرچند که در نهایت ممکن است به تایید دوباره آن بینجامد، ولی مسئله این جا است که باید به جرات نقد کردن دامن زد. نقد قانون اساسی، نقد اپوزسیون و مهمتر از همه نقد مردم.

این تحلیلگر سیاسی اضافه کرد: مسلما برای کسانی که عمری برای این نظام زحمت کشیدند، برایش زندان رفتند، در جبهه ها جنگیدند و زندگی شان را به پای آن گذاشتند، نقد نظام سخت است. اما نکته این جا است که در این نقد نباید به دنبال مقصر بگردیم، اصلا قصد مچ گیری در کار نیست. بلکه باید نوسازی اندیشه سیاسی و دستیابی به راهبردی به منظور اصلاح مد نظر باشد. در این راه از آن جا که شیوه ما اصلاحی و بدون اعمال خشونت است باید خشونت های ابتدای انقلاب را به نقد کشید؛ نه فقط حکومت را بلکه اپوزسیونی که باعث شکل گیری این خشونت شد و جماعتی که فریاد می زدند: "اعدام باید گردد،"همه این ها باید نقد شوند.

وی در پایان تاکید کرد که جنبش اصلاحی جنبشی بدون خشونت، مرحله ای و متکی به نهاد های مدنی است و اصلاح طلبان حتی در صورتی که علیه شان خشونت به کار گرفته شد باید از اعمال خشونت پرهیز کنند.