غرب در انتظار تغييراتي در سياست های تهران

مذاکرات بروکسل به بن بست رسيد؟

در پايان دور ديگری از مذاکرات دشوار هسته ای بين ايران و کشورهای اروپائی که در آستانه تشکيل اجلاس کشورهای عضو شورای امنيت [ به اضافه آلمان] صورت گرفت، در حالی که منابع اروپائی خبر از بی حاصل بودن گفتگوها می دهند، اظهار خشنودی نماينده ايران، رسانه های خبری را واداشت که با احتياط منتظر تصميم های تازه ای از سوی ايران باشند. در همين حال تحولات سياسی تهران نشان می دهد که مقامات نزديک حاکميت نگرانند که مبادا روش های تبليغاتی گروه تازه مسوول پرونده هسته ای، آن ها را وادار تا با اتخاد مواضع سخت پرونده هسته ای را به نقطه تندی هدایت کنند که در آن صورت جز تن دادن به تحريم و يا تسليم راهی باقی نماند.

در جلسه ديروز که با سردی اروپا روبرو شد، نمايندگان ايران پيشنهادی در شش ماده را مطرح کردند که عبارت است از : تعليق غنی سازی اورانيوم برای دوسال، و تعهد به ادامه مذاکره با سه کشور اروپائی در اين مدت. پذيرش مشارکت با روسيه در توليد سوخت، دادن تعهد به جامعه بين المللی برای استفاده از اتم در زمينه توليد برق، قبول نظارت آژانس بر تحقيقات هسته ای ، بسته نگاه داشتن تاسيسات اصفهان تا زمان برگزاری جلسه شورای حکام آژانس، پايبندی به پيمان ان تی پی و به تصويب رساندن پروتکل الحاقی در مجلس.

پذيرفته نشدن پيشنهادهای ايران در اجلاس بلژيک از آن روست که قبلا اروپا به ايران خبر داده بود که برای موضوعی به جز توقف کامل غنی سازی اورانيوم حاضر به گفتگو نيست. با واکنش فعلی معلوم می شود که در گفتگوهای جوادوعيدی با مقامات انگليسی که روز سه شنبه در لندن صورت می پذيرد – و گفته شده که هيچ وزيری طرف گفتگوی وی نيست – باز هم پاسخی بهتر از اين به دست نخواهد آمد.

همزمان با پاسخ سرد اروپا به پيشنهادهای ايران، در تهران نگرانی ها شدت گرفته است،هاشمی رفسنجانی رييس مجمع تشخيص مصلحت نظام که چند روز گذشته را به گفتگو با روحانيون بلندپايه و گروه های سياسی گذرانده است با جمله ای موضع بخش مهمی از حاکميت را روشن کرده است" حتى كمترين احتمال در رفتن پرونده ايران به شوراى امنيت براى ما اهميت بسيار دارد." با اين جمله نگرانی بخشی از حاکميت روشن می شود. هاشمی رفسنجانی در توضيح بيش تر می گويند" اروپائی ها از ما مى خواهند تسليم شويم كه براى ما مشكل است، اگر مقاومت كنيم هم بايد هزينه زيادى بپردازيم. به هر حال اميدواريم از ماجرا سربلند بيرون بياييم."

در گزارش های کوتاهی که از ديدارهای دو روز پیش رفسنجانی با روحانيون بلند پايه قم منتشر شده، مشخص است که رييس مجمع تشخيص مصلحت در پاسخ يکی از روحانيون که از وی خواسته است که از دولت احمدی نژاد پيروی کند با تاکيد بر لزوم وحدت و همدلی گفته نگرانی هائی دارد که باید در هر موضوع مشخص، درباره اقدامات با تامل اظهار نظر کند.

اميدواری قبل از مذاکرات

گزارش های اوليه که از جلسات صبح دوشنبه بروکسل به رسانه های بين المللی درز کرده نشان می دهد که اروپائی ها انتظار نرمشی از نمايندگان تهران بودند که به دست نيامده است. آن ها در حالی که از زبان وزيران خارجه اروپا تاکيد کرده اند که با هر حرکت نظامی عليه ايران مخالفند همچنان بر تهديد خود در مورد ارسال پرونده ای هسته ای ايران به شورای امنيت پافشاری می کنند و تنها راهی که باز می ماند مذاکره و مصالحه با روسيه برای خارج کردن بخشی از چرخه سوخت از ايران است. در حالی که گروه مذاکره کننده هسته ای و وزارت خارجه ايران با فعاليت هائی شديدتر از هميشه کوشيده اند نظر چين و غيرمتعهدها را به دادن مهلتی ديگر جلب کنند. امری که به نظر می رسد از هميشه دشوارتر شده است.
قبل از مذاکرات بروکسل ا، مقامات تحاديه اروپا اعلام كردند: هنوز به يافتن راه‌‏حل ديپلماتيك در مورد برنامه هسته‌‏اي ايران اميدوارند. پس از مذاکرات چنين اميدواری از زبان آن ها شنيده نشده است. در حالی که وعيدی نماينده ايران در مذاکرات گفته است مذاکرات خوبی بود. وی بيش از اين توضيحی نداده است. پيش از اين گزارش شده بود که علی لاريجانی خود به بروکسل می رود و حتی قصد دارد از آن جا راهی لندن شود که به عللی نامعلوم اين موضوع منتفی شد.

قبل از مذاکره مقامات ارشد انگليس, فرانسه و آلمان با هيأت ايراني،خاويار سولانا رييس کميسيون خارجی اتحاديه اروپا گفته بود: خوب است كه مذاكره انجام شود اما موضع ايران بايد تغيير كند. وی با تاکيد بر اين که ايران خوب مي‌‏داند چه چيزي را بايد تغيير دهد، همان زبانی را به کار برده بود که سخنگوی وزارت خارجه ايران از اروپا خواسته بود از به کار بردن آن خودداری کند.سولانا گفته بود راه احتمالي براي برون‌‏رفت از اين بحران براي ايران، پذيرش پيشنهاد مصالحه روسيه است.
بعد از مذاکرات

اما بعد از مذاکرات فرانك والتر اشتاين‌ماير، وزير امور خارجه‌ي آلمان در جمع خبرنگاران‌ گفت: مقامات ايراني هيچ پيشنهاد جديدي را براي رفع بن‌بست ارايه نكرده‌اند. هيچ چيز جديدي وجود ندارد... هيچ پيشنهاد جديدي ارايه نشد. جان ساورز، مقام ارشد انگليسي در مذاكرات بروکسل هم گفت اگر صادق باشيم، ما چيز جديدي در رويكرد ايراني‌ها نديديم. در همين حال فيليپ دوست بلازي، وزير فرانسوی نيز در بروكسل در جمع خبرنگاران گفت ايران كل جامعه‌ي بين‌المللي را به چالش كشيده و بايد در انتظار چالش قاطع بين المللی باشد. از سوی ديگر مقامات آمريکائی که پيداست مذاکرات بروکسل را به دقت تحت نظر داشتند نيم ساعت بعد در يک اظهار نظر رسمی اظهار داشتند مذاكرات امروز ميان ايران و سه كشور اروپايي پيشرفت اندكي داشته است. خانم کونداليزا رايس وزير امور خارجه‌ي آمريكا هم گفت پاسخ ايران به تلاش‌ها براي رسيدن به مصالحه در خصوص برنامه‌ي هسته‌يي‌اش چندان رضايت‌بخش نيست.

در تهران سخنگوي شوراي عالي امنيت ملي به گفتن اين جمله اکتفا کرد که نفس برگزاري مذاكره نشانگر آن است كه از نظر طرفين روش ديپلماتيك هم‌چنان داراي اولويت استاما هنوز براي جمع‌بندي و اظهارنظر درباره‌ي آن زود است و اين كار در روزهاي آتي و در پايتخت‌هاي اين كشورها انجام خواهد پذيرفت.

برخی از کارشناسان معتقدند از همان زمان که علی لاريجانی از سرپرستی مذاکرات بروکسل خودداری کرد و اين دور از مذاکرات را با همه اهميت آن به معاون خود جواد وعيدی واگذار کرد، آشکار بود که تهران بن بست مذاکرات بروکسل را پيش بينی کرده است. اما چيزی که هنوز معلوم نيست اين است که جمهوری اسلامی با توجه به شرايط جديد آيا روند تازه ای را برای مذاکرات اتخاذ می کند و يا هنوز اصرار دارد که بخت خود را در راهی که غرب آن را بن بست اعلام می کند بيازمايد.