شکست مذاکرات با روسيه و اروپا:

شورای امنيت يا معجزه

تنها "روزن" بازمانده بروي جمهوري اسلامي در يک دوشنبه اتمي- فردا- بسته خواهد شد و يا تحولي نامتنظر اوضاع را ديگر خواهد کرد. رسانه ها و سياستمداران جهان از رفتن "پرونده هسته اي ايران" به روي ميز شوراي امنيت اطمينان دارند و حتي پيش نويس قطعنامه اين شورا هم آماده شده است. دست اندرکاران پرونده اتمي ايران مي گويند در انتظار دوشنبه باشيد و منابع خبري نزديک به آنها از معجزه اي نام مي برند که روسيه با آن ايران را نجات خواهد داد.

فردا در وين سومين اجلاس شوراي حکام از زمان روي کار آمدن دولت احمدي نژاد وسپردن پرونده هسته اي ايران به علي لاريجاني، بر پا مي شود. در اجلاس تابستاني و پائيزي پاسخ شورا به سياست تهاجمي دولت جمهوري اسلامي، ارسال گزارش به شوراي امنيت سازمان ملل بود. ابتدا در جلسه تابستاني قطعنامه اي صادر و پنجره اي براي ايران باز گذاشته شد تا در سياست خود تجديد نظر کند. در اجلاس پائيزي تنها روزني باقيماند تا ازآن جمهوري اسلامي به تفاهم باجهان دست يابد.

طرح روسيه

روزن بازمانده چيزي نبود جز طرح روسيه که پيش از اجلاس پائيزه توسط خبر گزاريها علني شد. جمهوري اسلامي ابتدا اين طرح را که مبناي آن انتقال غني سازي به خاک روسيه بود، موضوعي جدي ندانست. وقتي مقامات روسيه رسما اعلا م کردند که طرح را رسما براي ايران فرستاده اند و جرج بوش در سفر خودبه روسيه از آن پشتيباني کرد، مساله بطور جدي وارد پرونده هسته اي ايران شد و سرانجام بصورت محورآن در آمد. ايران تنها 2 راه داشت: باز گشت به مذاکرات با اروپا و يا رسيدن به توافق با روسيه. اروپا تنها بشرطي حاضر به از سرگيري مذاکرات بود که غني سازي مجددا و بطور کامل متوقف شود، و يا مذاکره بر سر طرح روسيه، که همان روزن باقيمانده بود.

در آستانه ازسرگيري مذاکرات باروسيه که چند بار نيمه تمام و ناموفق مانده بود، سخنان حسن روحاني سرپرست قبلي تيم مذاکره کننده ايران منتشر شد که در يک جلسه "محرمانه" ايراد شده بود. روحاني در اين سخنان که به گفته معاون سابق وزارت دفاع ايران سبب "بهم ريختن آرايش ديپلماتيک ايران" شد، نکات بسيار مهمي را فاش کرد. او علاوه بر تائيد مخفي کاري ايران گفت در مذاکرات قبلي با مقامات اروپائي دريافته است که ايران چاره اي جز رفتن به راه ليبي ندارد. يعني صرفنظر از تاسيسات اتمي، رعايت حقوق بشر و پذيرش رسميت اسرائيل.

جمهوري اسلامي در چنين فضائي مذاکره در دو سو را آغاز کرد. هيئت نمايندگي ايران که در آخرين لحظه رئيسش تغيير کرده و علي حسيني تاش را به جاي جواد وعيدي قرار داده بود به روسيه رفت. جوادوعيدي هم روانه بروکسل شد تا با سه کشور اروپائي مذاکره کند. مذاکراتي که هرچند طرف ايراني طبق معمول آن را " سازنده" و " روبه جلو" خواند در عمل شکست خورد ونتيجه اي بدست نيامد.

گزارش آژانس

اندکي بعد از به بن بست رسيدن اين مذکرات، گزارش محمد البرادعي منتشر شد. رئيس آژانس بين المللي اتمي که منتظر بود تا آخرين بازرسان او از ايران برگردند، سرانجام دست به انتشار گزارشي زد که مورد استناد اجلاس قرار خواهد گرفت.

گزارش البرادعي که توسط جمهوري اسلامي دوپهلو، "سياسي" و "غير واقعي" ارزيابي شد، خواستار تعليق دوباره و کامل غني سازي و خواهان شفافيت بيشتر جمهوري اسلامي بود. گزارش آژانس بين المللي هم که براساس گزارش رئيس آن تنظيم شده بود، اعلام کرد: "ايران قصددارد برنامه غني سازي اورانيوم خود را گسترش دهد."

در پي انتشار اين گزارش ها، جمهوري اسلامي مجددا طرح روسيه رادر دستور کار قرار داد. حسين انتظامي، سخنگوي شوراي امنيت ملي، در سخناني که عينا توسط علي لاريجاني تکرار شد، گفت: "طرح روسيه مي تواند در قالب يک مجموعه موردتوافق نهائي قرار بگيرد." و در شرايطي که عبدالله رمضانزاده، سخنگوي دولت محمدخاتمي "طرح روسيه را دام آمريکا براي جدا کردن ايران از اروپا" دانست و فيدل کاسترو، يکي از چند رهبر معدود دنيا که از جمهوري اسلامي پشتيباني مي کند هشدار داد که "به روسيه اطمينان نکنيد"؛ دور جديد مذاکرات باروسيه آغازشد. اين بار مذاکرات را چند روز مانده به جلسه اجلاس، علي لاريجاني شخصا انجام مي داد. او که سياست بسيارفعالي اتخاذ کرده و درمصاحبه هاي متعدد بارسانه هاي خارجي شرکت کرده بود، مذاکرات فشرده اي را با رئيس شوراي امنيت ملي روسيه به انجام رساند. ساعتي بعد از پايان مذاکرات و در حاليکه علي لاريجاني عازم وين بود، وزير خارجه روسيه اعلام کرد: "مسکو و تهران هنوز به نتيجه مثبتي در مذاکرات نرسيده اند." وزير خارجه فرانسه هم گفت: "گفت و گوهاي ايران و روسيه بي نتيجه است." علي لاريجاني هم تائيد کرد که: "موفق نشديم به نتيجه خاصي برسيم." راديو فرانسه هم علت شکست مذاکرات را "پا فشاري طرف روس به بازگشت ايران به تعليق کامل غني سازي" دانست. امري که مورد قبول جمهوري اسلامي هم قرار نگرفت.

تحولي شگفت انگيز

سخنان علي حسيني تاش وقتي معنا پيدا کرد که علي لاريجاني به نوشته خبرگزاري ايلنا در "تحولي شگفت انگيز" از مسکوبلافاصله به وين رفت تا با سران سه کشور اروپائي مذاکره کند. معاون لاريجاني گفته بود: "دوست نداريم هزينه رفتن به شوراي امنيت را متحمل شويم."

در حاليکه لاريجاني در راه بود، خبرگزاري ها از ارسال نامه ايران به سران سه کشور اروپائي براي "درخواست مذاکره" خبر دادند. درخواستي که با آن موافقت شد، فقط به يک شرط: "تعليق کامل غني سازي."

علي لاريجاني در محل اقامت سفير آلمان- نه سفارت کشور - در وين به ديدار سران سه کشور اروپائي رفت که جک استراو وزيرخارجه انگلستان به دليل بيماري در آن حضور نداشت. خبرگزاريها عکس علي لاريجاني را با يقه بسته د رکنار سران اروپا چاپ کردند که همگي کراوات داشتند و لبخند مي زدند.

روزنامه آفتاب يزد در تيتر اول خود از "هفت ساعت مذاکره فشرده" خبر داد. اما وقتي مذاکرات که مطبوعات خارجي مدت آن را دوساعت اعلام کردند؛ به پايان رسيد و کنفرانس مطبوعاتي بدون حضور لاريجاني بر گزارشد، مطبوعات نوشتند به رئيس شوراي امنيت ملي جمهوري اسلامي اجازه شرکت در اين کنفرانس داده نشده است. جايي که اشتاين ماير، وزير خارجه آلمان گفت: "مذاکرات شکست خورد. شرط اصلي ما، آمادگي ايران براي توقف فعاليت هاي غني سازي در تمامي زمينه ها، حتي تحقيقاتي است."

فيليپ دوست بلازى وزير خارجه فرانسه به خبرنگاران گفت: "ما خواهان تعليق كامل غنى سازى اورانيوم و فعاليت هاى مربوط به آن شديم. متاسفانه ما نتوانستيم به توافقى دست يابيم." علي لاريجاني هم که به ديدار محمد البرادعي مي رفت، شکست مذاکرات را پذيرفت: "قطعا در مذاکره با اروپا به توافق روشني نرسيديم."

اما در تهران، حسين انتظامي، سخنگوى شوراى عالى امنيت ملى ايران، در گفت وگو با ايسنا با اشاره به مذاكرات ديروز در وين اين مذاكرات را سازنده توصيف كرد. وى همچنين در مورد مذاكرات تهران- مسكو كه روزهاى چهارشنبه و پنجشنبه در سه دور انجام پذيرفت و آخرين دور آن در فرودگاه و پنجشنبه شب بود گفت كه دو طرف در اين گفت وگو ها بر روى عناصر الگويى كه مى تواند مبناى حل اختلافات موجود بر سر مسئله هسته اى در چارچوب آژانس باشد به نتيجه رسيدند. انتظامى در ادامه با اشاره به توافقات ميان تهران- مسكو تصريح كرد كه طرفين توافق كردند در اجلاس ۱۵ اسفند شوراى حكام از قطعنامه يا بيانيه اى كه مبتنى بر اين راهكار باشد، حمايت كنند و در جهت حمايت طرف هاى درگير در خصوص اين مسئله تلاش مشترك را به عمل آورند.

سايت بازتاب متعلق به محسن رضائي هم خبر داد که ايران و روسيه در لحظات پاياني به توافق رسيده اند و سرگئي لاواروف، وزير خارجه روسيه، فردا به واشنگتن مي‌رود تا موافقتنامه خود با ايران را به اطلاع مقامات آمريكايي برساند.

شايد واقع بين تر ازهمه علي حسيني تاش بود که گفت: "تا دوشنبه صبر کنيد."

دوشنبه اي که فرداست و آمريکا که توسط خانم رايس اعلام کرده جهان براي فرستادن "پرونده هسته اي ايران" اجماع دارد، حتي پيش نويس قطعنامه شورا را هم آماده کرده است. به نوشته واشنگتن پست اين قطعنامه يکماه به ايران فرصت خواهد داد تا کليه فعاليت هاي هسته اي خودرا بحالت تعليق در آورد.