تيغ مذاکره با آمريکا در گلوی راستگرايان؛

رهبران راضي، هواداران معترض

در حالي که روزگذشته اغلب رسانه هاي داخلي به نقل از "يک منبع آگاه" اعلام کردند که شنبه آينده و در خانه عبدالعزيز حکيم در بغداد، مذاکره جمهوري اسلامي با امريکا آغاز خواهد شد، برخي از تشکل هاي راستگرايان تندرو با انتشار اطلاعيه هايي اعلام کردند همان روز در برابر شوراي عالي امنيت ملي تجمع خواهند کرد. در اين ميان يک گروه از حاميان انتخاباتي احمدي نژاد با انتشار نامه اي سرگشاده خطاب به رييس دولت نوشتند: "باور نداشتيم و نداريم حلقومي که بايد فرياد تظلم مظلوميت ام القراي جهان اسلام و نه تنها اسلام که فرياد مظلوميت همه مظلومان جهان را در عالم طنين انداز کند، امروز نداي سرد و به خاکسترنشسته چانه زني با دشمن درجه يک انقلاب را سر دهد."

آنها هم چنين خطاب به احمدي نژاد نوشته اند: "ملتي که شما از آن برآمده ايد، فناوري هسته اي را به بهاي زير پا گذاشتن آرمان هاي انقلاب اسلامي نخواهند خواست. آنها حق مسلم خود را در ميدان کربلا خواهند گرفت و ننگ حکميت و مذاکره با معاويه ها و يزيدهاي زمان را نخواهند پذيرفت." در همين حال علي مطهري، فرزند آيت الله مطهري که از نزديکان علي لاريجاني نيز هست، در گفت و گويي با خبرگزاري ايرانيوز اعلام کرد: "ايراد اصلي اين مذاكرات اين است كه به معني به رسميت شناختن اشغال عراق است." او تاکيد کرد: "اگر بتوان اين شبهه را دفع كرد و همان طور كه رهبر انقلاب فرمودند، مذاكرات فقط درباره خروج اشغالگران از عراق باشد، عملاً بر مسأله انرژي هسته‌اي نيز تأثير خواهد گذاشت."

اتفاق عجيبي که در اين ميان افتاده اما اين است که برخي از سايت هاي خبري تشکل هاي تندرو سخنان برخي از چهره هاي سرشناس اصلاح طلب و پرسش هاي آنها را درباره مواضع اخير سران جمهوري اسلامي به صورتي تاييد آميز منعکس کرده اند. سايت عدالتخانه که ارگان يکي از اين گروه هاست روز گذشته در کنار انتشار چندين بيانيه اعتراضي، سخنان محسن آرمين را در کنار سخنان رهبر جمهوري اسلامي و احمدي نژاد منتشر کرد و از خوانندگان خود خواست اين سخنان را با هم مقايسه کنند. محسن آرمين پرسيده است چرا رهبران جمهوري اسلامي حاضرند براي منافع عراق با امريکا مذاکره کنند، اما براي منافع ايران حاضر به اين کار نيستند. علي مزروعي يکي ديگر از اصلاح نيز روز گذشته با اشاره به "اشغالگر" خواندن امريکا در رسانه هاي رسمي جمهوري اسلامي، از تناقض رفتاري و گفتاري رهبران جمهوري اسلامي سخن گفت.

چماقي که معجزه کرد

راستگرايان تندرو در جريان سه انتخابات اخير با چراغ خاموش وبه صورت ناشناس و با دست گرفتن تابلوي عدالتخواهي و رفع فقر به تدريج توانستند تمامي اهرم هاي اساسي در حکومت اسلامي را در دست بگيرند، اما حالا به نظر مي رسد اکنون در برابر آزمون هاي بزرگتري قرار گرفته اند که مي تواند مشروعيت آنها را در نزد هوادارانشان از بين ببرد. مذاکره با امريکا که در هفته هاي اخير بار ديگر علني شده، يکي از اين آزمون هاست.

راستگرايان تندرو در 16 سال گذشته دو رييس جمهور پيشين را همواره به اتهام زير پانهادن اصول انقلاب سرزنش کرده و در برابر هرگونه مذاکره يا ارتباطي با امريکا مورد تهديد قرار داده اند. اين تهديد ها تا بدان جا پيش رفت که وقتي در دوره رياست جمهوري خاتمي علائم مثبتي ميان دموکرات هاي حاکم بر ايالات متحده و دولت خاتمي، حتا با زبان رسمي ديپلماتيک نمايان شد، راستگرايان بر آشفتند که اجازه معامله بر سر اصول و آرمان هاي انقلاب را به هيچ کس نخواهند داد. آنها حتا گفت و گوي محمد خاتمي با شبکه خبري سي ان ان را بارها به عنوان نماد زير پانهادن اصول و آرمان هاي انقلاب در مجلس خصوصي و عمومي و در جلسات توجيهي براي جوانان حزب اللهي بر شمردند. با اين همه نه ماه پس از يکدست شدن قدرت و نشستن راستگرايان تندرو بر مسند قدرت، مذاکره با امريکا به عنوان يک و شايد تنها راه پيش روي حکومت اسلامي و البته به صورت تلويحي تبليغ مي شود.

وقتي در واپسين روزهاي سال گذشته شوراي عالي امنيت ملي نامه اي منسوب به عبدالعزيز حکيم را در اختيار رسانه هاي کشور قرار داد که در آن از مقامات جمهوري اسلامي خواسته بود تا براي حفط مصالح شيعيان در عراق با مقامات امريکايي مذاکره کنند، مي شد حدس زد که مقامات عالي رتبه در صدد فراهم کردن مقدمات انجام چنين مذاکره اي بر آمده اند. تعطيلي دو هفته اي رسانه هاي هم داخلي اين فرصت را به مسولان مي داد که اقدام خود را در ميان هواداران شان توجيه کنند. علي لاريجاني در همان روز ها بود که گفت براي مصالح دوستان انقلاب اسلامي در عراق، شوراي عالي امنيت ملي درخواست حکيم را پذيرفته است. اندکي بعد منوچهر متکي، در نماز جمعه تهران حضور يافت تا به عنوان يک وزير خارجه اصولگرا زمينه هاي لازم را در ميان هواداران تندرو دولت فراهم کند. اين در حالي است که روزنامه کيهان از نخستين روزهاي اسفند ماه و با شدت گرفتن بحران هسته اي دوبار در سرمقاله و سخنان مدير مسئولش از"احتمال انجام مصالحه اي براي حفظ نظام در دقيقه نود" سخن گفته بود. راديو و تلويزيون دولتي هم از يک ماه پيش با انتشار اخباري در صدد توجيه مذاکره احتمالي بر آمده و بارها در اخبار خود بر "خواهش و درخواست" مقامات امريکايي براي مذاکره و "کمک گرفتن از توان جمهوري اسلامي براي برقراري امنيت در عراق" تاکيد کرده است. با اين همه قابل پيش بيني بود که اقليت قدرتمند راستگرايان تندرو با پايان تعطيلات نوروزي با واکنش هاي تندي از سوي لايه هاي پاييني هواداران خود موجه خواهند شد، چرا که آنها در طول دو دهه گذشته مذاکره با امريکا را به چماقي براي کوبيدن به سر حريف تبديل کرده بودند.

و اما راستگران تندرو

وقتي در دو روز گذشته برخي از هواداران راستگرايان با انتشار بيانيه ها و نامه هايي خواستار توضيح مقامات مسئول درباره ماجراي مذاکره با امريکا شدند، به تدريجي جرياني از اعتراضات شکل گرفت که مشروعيت رهبران در نزد هواداران را با بحران اساسي مواجه کرده است.در اين ميان محمود احمدي نژاد که از ابتداي نشستن بر صندلي رياست دولت مدام شعارهاي حماسي مي داد، در سه روز گذشته با پرسش هاي تند هواداران خود مواجه شده است.او که در ماه هاي اخير به اندازه تمام عمر جمهوري اسلامي از اصطلاحاتي همچون آرمان، انقلاب، امام زمان، اصول انقلابي، و وعده هايي همچون "حذف اسرائيل از نقشه دنيا" و "سقوط امريکا در آينده اي نزديک" و "موج جديد انقلاب اسلامي که پر قدرت تر از اصل انقلاب است"،سخن گفته، اکنون با ادبياتي متفاوت مي گويد: "هرچند که به آمريکايي ها اعتماد نداريم، اما به طور مشروط در مورد عراق با آنها مذاکره مي کنيم!"

روز گذشته گروهي از اعضاي بسيج دانشجويي که با عنوان "دانشجويان عدالتخواه" فعاليت مي کنند و يکي از هواداران احمدي نژاد به حساب مي آنيد در نامه اي خطاب به او نوشتند: "آيا باور کنيم اميد مستضعفان جهان به آن سيلي که حضرت روح الله نويد نواخته شدن آن را بر گونه استکبار داده بود، همان سيلي که قرار بود برق آن چشم استکبار شرق را کور کند، به ياس تبديل شده است؟"

اين گروه در ادامه نامه سرگشاده خود نوشته اند: "باور نداشتيم و نداريم حلقومي که بايد فرياد تظلم مظلوميت ام القراي جهان اسلام و نه تنها اسلام که فرياد مظلوميت همه مظلومان جهان را در عالم طنين انداز کند، امروز نداي سرد و به خاکسترنشسته چانه زني با دشمن درجه يک انقلاب را سر دهد."

اين گروه با افشاي برنامه ريزي صورت گرفته براي گريز از احتمال اعتراض به مذاکره نوشته: "جناب آقاي لاريجاني، درست در روزهاي پاياني سال 84، خبر از اتفاقي دادند که در طول تاريخ انقلاب از زماني که حضرت روح الله قطع رابطه با آمريکا را به فال نيک گرفتند تا به امروز، سابقه نداشت؛ خبري که در ميان بي خبري عده کثيري از نيروهاي انقلاب – به دليل شرايط خاص روزهاي پاياني سال – و بهت عده قليلي که مطلع شدند، منتشر شد. خبر مختصر بود: مذاکره با آمريکا!"

نويسندگان اين نامه در ادامه از مواجهه خود با پرسش هاي مبنايي و ريشه اي سخن گفته و خطاب به رييس دولت نوشته اند: "در ميان توجيهات منصوبين جناب عالي در دولت به پاسخ قانع کننده اي براي آنها نرسيده ايم." آنها سپس با اشاره به سخنان مقامات عالي رتبه و از جمله احمدي نژاد از او پرسيده اند: "مذاکره مقتدرانه! با آمريکا درست در زماني مطرح مي شود که گزارش پرونده هسته اي ايران به شوراي امنيتي ارائه شده که رياست دوره اي آن با آمريکاست. سئوال اين است که اين موضع قدرت که دست اندرکاران سياست خارجي از آن دم مي زنند، آيا موضع آشتي ناپذيري با استکبار است؟"

آنها همچنين با اشاره به بهانه اعلام شده از سوي مقامات جمهوري اسلامي تاکيد کرده اند: "مذاکره در مورد مسائل کشور عراق نيز براي نيروهاي انقلابي و حزب الله محل سئوال و تشکيک است... چگونه است که جمهوري اسلامي ايران قريب 27 سال از هرگونه مذاکره با دولت آمريکا سر باز مي زند و حتي در شرايط وخيم جنگ، مذاکرات مخفي مک فارلين با فرمان امام پايان مي يابد، اما امروز درخواست يک مقام عراقي در اين خصوص، به راحتي بهانه عبور از پر رنگ ترين خطوط ممنوعه سياست خارجي نظام اسلامي مي گردد؟"

نکته مهم اما در نامه گروه موسوم به دانشجويان عدالتخواه آنجايي است که به رييس دولت اعلام مي شود:"بدانيد ملتي که شما از آن برآمده ايد، فناوري هسته اي را به بهاي زير پا گذاشتن آرمان هاي انقلاب اسلامي نخواهند خواست". اين گروه در پايان از احمدي نژاد خواسته اند "اين عملکرد را به پاي خط سرخي که امام در مسير انقلاب ترسيم کردند" نگذارد و "آن تفکر انقلابي را مبناي توجيه عملکرد امروز" قرار ندهد. دانشجويان عدالتخواه البته در نامه خود رهبر جمهوري اسلامي را نيز به طور تلويحي مورد نقد قرار داده و خطاب به احمدي نژاد نوشته اند: "اين ره توشه انقلاب خميني را فارغ از خلط با عملکردها و جبهه گيري هاي مقطعي و کوته بينانه، براي نسل هاي بعدي حفظ نماييد تا شايد به نصرت و مدد الهي و ظهور دوباره مرداني از جنس خميني، زمينه براي تحقق آرمان هاي انقلاب اسلامي در آينده فراهم شود".

توجيه کنندگان مذاکره

اما روز گذشته سايت خبري انصار حزب الله نيز با اشاره به اين سخن رهبر جمهوري اسلامي که "در هيچ مسئله‌اي در مورد ايران با آمريكا مذاكره" نمي‌كنداز قول حسين الله کرم نوشت: "تفهيم دلايل ناامني در عراق كه بر اساس تحريك قوميت‌ها و دخالت آمريكا در اداره عراق پيش آمده است مي‌تواند قابل قبول باشد." ارگان انصار البته "جايگزين شدن تفهيم نظرات ايران پيرامون ايجاد امنيت در عراق به آمريكايي‌ها، با تحميل طرح‌هاي آمريكايي مثل پذيرش تعليق همه‌جانبه غني‌سازي و امثالهم"، را به مثابه همان زهري دانسته كه "در قطعنامه 598 در جام زهر ريخته شد و جگر امام را پاره‌ پاره كرد ليكن اين بار زهر در دانه‌هاي انگور قرار داده شده است تا قلب امت را پاره‌ پاره كند."

سايت خبري انصار حزب الله با تاکيد بر "هوشياري رهبري" به هواداران خود اطمينان داده که نبايد خيلي نگران انجام اين مذاکرات باشند. علي مطهري، که پدرش يکي از تئوريسين هاي جمهوري اسلامي به شمار مي آيد، و علي لاريجاني دبير فعلي شوراي عالي امنيت ملي نيز شوهر خواهر او است، روز گذشته در پاسخ به انتقاد بدنه جناح راست از مذاكرات ايران و آمريكا به خبرگزاري ايرانيوز گفت: "ايراد اصلي اين مذاكرات اين است كه به معني به رسميت شناختن اشغال عراق است. اگر بتوان اين شبهه را دفع كرد و همان طور كه رهبر انقلاب فرمودند، مذاكرات فقط درباره خروج اشغالگران از عراق باشد، عملاً بر مسأله انرژي هسته‌اي نيز تأثير خواهد گذاشت." او البته بر اين نکته نيز تاکيد کرده که "مهم اين است كه چگونه و توسط چه كساني با آنها مذاكره شود". مطهري استناد به نتايج مذاکرات مقامات کشور با امريکا را در جريان سقوط طالبان رضايت بخش ندانسته و آن را ناشي از بي کفايتي مذاکره کنندگان سابق دانسته است.

به رغم اين توجيهات و ساير فعاليت هاي گسترده رسانه اي و تبليغي مقامات دولتي،روز گذشته برخي دانشجويان عضو بسيج دانشجويي و تشکل هاي نزديک به راستگرايان تندرو اعلام کردند که شنبه آينده، و همزمان با تاريخ اعلام شده براي آغاز مذاکره با امريکا دربرابر شوراي عالي امنيت ملي تجمع اعتراض آميز بر پا خواهند کرد. "جنبش عدالتخواه دانشجويي" در فراخوان خود با اعتراض نسبت به اعلام تاريخ قطعي آغاز مذاکره با امريکا تاکيد کرده که "چندي است كه مساله مذاكره با آمريكا از طرف مسوولان سياست خارجي كشور در رسانه هاي گروهي مطرح شده است و روز گذشته نيز به رغم آنكه تلقي عمومي از سخنان رهبر معظم انقلاب در اين رابطه عدم انجام مذاكراتي بود كه طرف مقابل آن هنوز ارباب‌گونه و تحقيرآميز با ما برخورد مي‌كند، در كمال ناباوري مساله قرار قطعي براي انجام مذاكرات به ميان آمد". اين گروه مقامات عالي رتبه کشور را به "عدم توضيح و شفاف سازي" در برابر ماجراي مذاکره متهم کرده است.
همزمان برخي ديگر از تشکل هاي تندرو نيز با اعتراض به فريب خود تحت عنوان اصولگرايي، به مقامات فعلي کشور هشدار دادند که "دانشجويان بسيجي و حزب¬اللهي با هيچ کسي عقد اخوت نبسته اند." مجمع حزب الله دانشگاه علم و صنعت نيز ضمن اعلام شرکت در تجمع اعتراضي در مقابل شوراي عالي امنيت ملي، در اطلاعيه اي سخنان اخير لاريجاني و احمدي نژاد را با سخنان چند سال پيش هاشمي رفسنجاني مقايسه کرده و به خطاب به آنها نوشته: "اگر قرار بود به راهي که دولتمردان کنوني در پيش گرفته¬اند بروند و به اصول و آرمان¬هاي خود پشت کنند، مطمئنا افرادي را که سال¬ها پيش نه تنها از مذاکره با آمريکا که آشکارا سخن از رابطه با آمريکا مي¬گفتند انتخاب مي¬کردند!"

و چنين است که به نظر مي رسد اصولگرايان در قدرت، در روزهاي آينده اعتراضات نيروهاي خودي را بيشتر حس خواهند کرد.يکي از همين معترضان که از هواداران سر سخت دولت به شمار مي آيد،در روز هاي اخير در وبلاگش نوشته: "آيا ذلت از اين بيشتر؟!... ما ادعا مي كنيم كه درخواست مكرر آمريكا براي مذاكره را نپذيرفته ايم و تنها به خاطر گل روي آقاي حكيم حاضر به مذاكره شده ايم!... و آمريكايي ها مي گويند، منظور سفير ما در عراق، مذاكره نبوده، بلكه هشدار به ايران براي دست كشيدن از تروريسم و خودداري از دخالت در ناآرامي هاي عراق بوده است!" راستي، فقط به خاطر گل روي آقاي حکيم؟!