" تحفه نطنز" در
خطر است ؟!
علی بکائی

منظور
" تحفه نطنز" تاسیسات غنی سازی اورانیوم که درفاصله ۲۳ کیلومتری تا مرکز
شهر نطنزمی باشد نیست، که این روزها در تمام دینا از آن صحبت میشود ! نطنز
که اکنون حتی خارجیها آنرا بسیار خوب ادا می کنند، شهری است که هنوزهم
بسیاری از هموطنان گرامی نمی دانند که این "تحفه" در کجای ایران واقع است!
" مگر تحفه نظنزی؟" خیلی ها این ضرب المثل
را بکار می برند ولی نمیدانند که این بر چه معنا گفته می شود؟ اگر سفری از
تهران به قم و بعد به کاشان،و در مسیر موازی با دریای نمک و کویر لوت به
طرف جنوب داشته باشید در سمت راست خود به کوه های که از رنگهای سیاه، کبود
، قرمزآجری زرد و بسیاری از رنگهای دیگر سربه فلک کشیده اند برخورد
میکنید. این سلسله کوه ها که اکنون مرکز تهاجم حاجی های بازاری برای صادرات
سنگهای مرمر و گرانیت به ایتالیا قرار کرفته، کوه کرکس (۳۸۹۵متر) نامیده می
شوند. پیرامون کوه کرکس، یکی از نواحی خوش آب و هوای ایران بنام شهرستان
نطنز قرارگرفته است. این ناحیه که از سطح دریا ۱۶۰۰ متر ارتفاع دارد اگر چه
در مجاورت کویر قرارگرفته ولی بواسطه ارتفاع زیاد و دارابودن مناطق
کوهستانی سرسبز و خرم با هوایی بس لطیف شباهت چندانی با کویر نداشته و جز
نواحی شمال شرقی آن که درمجاورت کویر و طوفانهای ریگ روان قرار گرفته و
ساکنین آن از این رهگذرسالیانه متحمل خسارات قابل توجهی می شدند، سایر
قسمتهای نطنز از آفات این هیولای مهیب در امان می باشد(۱) .
شهرستان نطنز
از تهران ۳۰۰ کیلومتر و از اصفهان در حدود ۱۳۰ کیلومتری فاصله دارد. تاریخ
بنای آن به زمان اواخر سلسله اشکانیان برمی گردد و بسیاری از تاریخ نویسان
بعد از حمله اعراب به ایران در نوشته های خود از نطنز نام برده اند. در
سفرنامه جهانگردان خارجی نیز از نطنز گفتگوی به میان آمده است. توماس هربرت
که در عهد شاه عباس اول به نطنز مسافرت کرده می گوید بنابر روایتی که در
ناطان(نطنز) شنیدم داریوش آخرین پادشاه دودمان کیانی در این محل(قتیل
خیانتکاری) بسوی باختری گردید(۲). شوالیه شاردن، تاورینه، موریه، مسیو و
مادام دیولافونه و دیگرجهانگردان به ویژه جهانگردان اروپائی برای سفر به
اصفهان در فصل زمستان از جاده کاروانی کاشان، نطنز استفاده می نمودند.
ماژور پ. م. ساکس در کتاب "ده هزارمیل در ایران" در باره نطنز چنین نگاشته
است: «نطنز که از حیث آب و هوا و میوه مشهور است یکی از تابستانگاههای
سلاطین صفوی بوده، در حوالی آنجا قصر شکارگاه شاه عباس هنوزموجود میباشد.
در نظنز مسجدی است که گویا سابقاً بسیار زیبا بوده و بعضی از کاشی های که
فعلاً در موزه" سوت کنسینگین" است از دیوارهای آن کنده اند این مسجد را در
سال ۷۱۵ هجری ساخته اند»(۳).
در کتاب نقاوة الاثار آمده است: «شاه عباس
اول که نطنز گردشگاه وشکارگاه تابستانی او به شمارمی آمد با احداث دو کاخ
در دو سوی نطنز تقریباً آن را به صورت پایتخت تابستانی در آورده بود بعبارت
دیگر این پادشاه علاقه وافری بدین خطه از خود نشان می داد و شدت وحدت این
علاقه بدان پایه رسید که نطنز را ولایت خاصه خود گردانید». آندره گدار
باستان شناس معروف نوشته است: «چیزی که مسلم است که نطنز مقر حکومت
شاهزادگان ساسانی یا مرکز نواحی بیابانی بوده و بدین لحاظ مورد توجه مخصوص
قرارداشته است».
نطنز روی هم دارای ۳۱۲ دهکده و مزرعه ومکان
است که در آنها
آب و هوای بسیار مختلف مشاهده می شود. آب مورد نیاز بیشتر
از چشمه ها و اکثراً هم از قنات ها فراهم می گردد. تعداد قناتها در سابق
بالغ بر چهارصد رشته بوده که طبق آمارسال ۱۳۲۳ به ۲۱۰ رشته تقلیل یافته و
مسلماً امروز با ایجاد چاه های عمیق تعداد آنها کاهش بیشتری پیدا کرده
است(۴). در اطراف تاسیسات اتمی حمهوری اسلامی بسیاری از چشمه ها و قناتهای
آب برای کشاورزی و آشامیدنی از دیر زمان موجود می باشند. بسیاری از دهگده
های قدیمی و قصبه ها با باغ های مملوع از انواع میوه ها چون سیب، زردآلو،
آلو، آلبالو، هلو، انار، انجیر، توت، انگور، و گوچه درختی و غیره به عمل می
آید واز این رو خشکبار رقم مهمی از صادرات این منطقه را تشکیل می دهد. مرکز
کشت گلابی دهات کوهستانی نطنز به ویژه دهکده طامه، برزرود ، چیمه رود و
هنجن که با منطقه تاسیسات اتمی فاصله زیادی ندارند، معروفترین گلابی و شاید
نمونه ای از بهترین نوع گلابی میباشد که در زبان مردم ایران به ضرب المثال
"مگر تحفه نطنزاست" معروف می باشد. در کناره های تاسیسات اتمی یک از
معروفترین دهکدهای ایران که در بسیاری از کتابهای راهنمائی برای چهانگردان
و توریستهای داخلی و خارجی از آن نامبرده می شود دهکده ابیانه نطنز می باشد
که معروفیت جهانی آن بخاطر نوع آرشیتکت قدیمی خانه های مسکونی اهالی این
منطقه است. گویش اهالی ابیانه که تقریبا فارسی خالص میباشد نشان ازقدیمی
بودن فرهنگ مردم این منطقه تا قبل از تهاجم عراب به ایران دارد.

اکنون که حکام جمهوری اسلامی با سیاست های
مخرب خود ایران را درخطرتهاجم کشورهای دور و نزدیک قرارداده اند و بخصوص
منطقه اطراف تسیسات اتمی در نطنزهم مورد خطرجدی قرارداده و به نابودی
انسانها و منطقه نزدیک می شود باید از خواب غفلت بیدارشد وبه بانیان و
حامیان این سیاست نابخردانه اعتراض نمود. بخصوص نطنزیها همانطورکه همیشه
نشان داده اند که به هیچ وجه زیر بار زور و تهاجم نمیروند این بار هم
اجازه نخواهند داد جان و مال مردم و طبیعت زیبای نطنز مورد سیاست بازی
قشریون مذهبی
قرار گیرد این بار نیز لازم است نطنزو" تحفه" آنرا از خطر
نابودی نجات دهند .
علی بکائی
info@bokai.de
(۱) میراث فرهنگی نطنز- سیدحسین
اعظم واقفی (۳و۲) کتاب آثار ایران تالیف آندره گدار – ترجمه رشیدیاسمی
(۴) رساله پایان نامه تحصیلی
دکتر سید مهدی غروی
|