تغييرات اجتماعي جزء لاينفك و جداييناپذير از تمام
جوامع زنده و پويا است و گاه اين تغييرات با برنامهريزي و بهصورت
هدفمند و برخي اوقات بهصورت ناگهاني رخ ميدهد. اما نهادي كه در
بهوجود آمدن اين تغييرات در تمام جوامع پيشرفته و در حال گذار اغلب
ثابت است، نهاد دانشگاه است. از همينروي دولتمردان، سازمانهاي
غيردولتي و نهادهاي رسمي و غيررسمي همواره ميكوشند تا محيط دانشگاه را
دستخوش تحولات بنيادين بهنفع خويش سازند و از اين گذرگاه تغييرات
اجتماعي را نيز بهنفع خويش جهت بخشند. در ايران نيز پيش و پس از
انقلاب، همواره دانشگاه مكان برخورد عقايد مختلف بوده و اين مهم در
شرايطي محققشده كه هيچگاه عقايد گوناگون بهصورت يكسان حق برخورداري
از امكانات دانشگاه را نداشتهاند. در اينميان و با وجود آنكه همواره
نمادهاي مختلف برنامههاي گوناگوني را براي تغييرِ جهت فضاي دانشگاه
اجرا كردهاند، طرح دفن پيكر شهداي گمنام در دانشگاه، از جمله طرحهايي
بوده كه طي چندسال گذشته چندين مرتبه از سوي نهادهايي خاص مطرحگشته و
به دلايل مختلف محقق نشده است. اما پس از روي كار آمدن دولت جديد و
ايجاد تغييرات بنيادين در وزارتخانهيعلوم، تحقيقات و فنآوري، اين
طرح ابعاد جدي بهخود گرفت و زمزمههاي اجراي آن در فضاي دانشگاههاي
گوناگون شنيدهشد و دانشگاه صنعتي شريف، دانشگاهي كه نام شهيد شريف
واقفي را بر سر در دارد، يكي از نخستين دانشگاههايي بود كه براي اجراي
اين طرح، مطرح شد. محيط دور از شهر دانشگاه شهيد رجايي و فضاي خاص
آن دانشگاه كه متأثر از حضور دانشجويان داراي تعهد دبيري است البته
بهمثابه استارت اين داستان بود. هرچند در آن دانشگاه هم مقاومتهايي
ايجاد شده بود. فضاي دانشگاه شريف آنگونه كه دفنكنندگان
انتظار داشتند مطلوب نبود، مخالفت نهادهاي منتسب به جريان فكري
دفنكنندگان و خانوادههاي شهداي دانشگاه شريف، همچنين مخالفت برخي
نيروهاي بسيج دانشجويي با اين عمل را بايد در زمرهي موانع مهاجمان به
دانشگاه برشمرد اما بحرانآفرينان عزم خود را جزم كرده بودند. محيط
سياسي- اجتماعي دانشگاه شريف همواره محيطي آرام بوده است و دانشجويان
آن كه اغلب از بهترين رتبههاي كنكور سراسري و نفرات برتر المپيادهاي
علمي هستند، اكثر اوقات سعيكردهاند، در محيطي آرام بهسر برند و فارغ
از هياهوهاي خارج دانشگاه، به كسب نمرات عالي همت گمارند. اين دورنما
از محيط دانشگاه صنعتي شريف، علتي مناسب شد تا بهعنوان دومين دانشگاه
تهراني براي دفن شهدا مطرح شود و بههمينخاطر روز دوشنبه، بيستودوم
اسفندماه سال هشتادوچهار، سه تابوت شهداي گمنام براي دفن در مسجد
دانشگاه شريف به مسجد اين دانشگاه بردهشد. اما دانشجويان دانشگاه شريف
آنچنان كه از دور نشان ميدادند نبودند و با تجمع در محيط دانشگاه،
خواستار لغو اين مراسم شدند، در واقع دانشجويان مخالف اجراي اين طرح كه
بين 600 تا800 نفر بودند ، اعلام ميداشتند كه دانشگاه محل تحصيل است و
دفن پيكر شهدايي كه متعلق به دانشگاه شريف نيستند و گمنام تلقي
ميشوند، تنها ميتواند با مقاصدي خاص و براي برخورد با تحركات
دانشجويي باشد. در واقع دانشجويان مخالف، بر اين عقيده بودند كه با
وجود مقام والاي شهدا و سمبل بودن آنها، اكنون اين سمبلها كاركرد
ديگري يافته و تدفين آنها در دانشگاه، بهخصوص در اين شرايط خاص
كاركرد مورد انتظار را ندارد بلكه تنها ابزار دست گروهي خاص ميشوند و
سفرهاي براي نان درآوردن اين جريانات! با اين وجود، تصميم نهادهاي
مسؤول دانشگاه و نمايندگان دانشگاه بر اين ميشود كه براي اجراي اين
طرح از كل دانشجويان نظرسنجي شود.... در حاليكه افرادي كه در
تريبون آزاد صحبت ميكردند، همگي اصرار بر اجراي نظرسنجي از دانشجويان
داشتند، ساعت پانزده، هر سه تابوت متعلق به شهداي گمنام وارد دانشگاه
شريف شد و اين موضوع درحالي اتفاق ميافتاد كه نهتنها دانشجويان به
راهحل نرسيده بودند بلكه چهرههاي غيردانشجو و سرشناس نيز در ميان
جمعيت بهوضوح ديده ميشدند. ورود تابوتها به حياط دانشگاه موجبشد تا
درگيري جدي و سختي ميان دانشجويان موافق وگروه مخالف اين طرح صورتگيرد
و در نهايت، موافقان طرح در عرض 15 دقيقه پيكر شهدا را تدفين و مسجد
دانشگاه را ترككردند. موافقان مسجد دانشگاه را ترك كردند و دانشجويان
مخالف در محيط دانشگاه باقي ماندند، زيرا از روزها قبل با مسؤولان
دانشگاه رايزني كرده بودند و شخص رييس دانشگاه نيز براي عدم اجراي اين
طرح، به آنها قول مساعد داده بود. دانشجويان مخالف كه اكنون ديگر
حربهاي نداشتند، تنها بيش از پيش فهميدند كه رييس دانشگاه نيز در
بسياري تصميمات دانشگاه حق اظهارنظر ندارد و همچنان در محوطهي دانشگاه
و جلوي دفتر رياست باقي ماندند تا علت تغيير عقيدهي رييس دانشگاه را
جويا شوند. كمكم اين جمعيت به دوهزار نفر ميرسد و قضيه جدّيتر از آن
ميشود كه بتوان آن را بهسادگي كنترلكرد. درگيري ميان موافقان و
مخالفان ادامه يافت، هرچند با تلاش اعضاي انجمن، اين درگيري به خيابان
آزادي كشيده نشد. موافقان كه اكنون ديگر كاري از پيش نميبردند،
خواستار جدا شدن محيط مسجد از دانشگاه شدند. اخبار 20:30 شبكهي
دو سيما، شليك اولين گلولهها را شروع ميكند و دانشجويان مخالف را
بهكنايه مورد توهين قرار ميدهد. اما كيهان از فرداي حادثه آتش سنگين
خود را بر روي مخالفان طرح ميگشايد. حتي يك روز اقدام به نشر مكالمات
تلفني دو تن از مخالفان ميكند و البته وقتي با اعتراض روزنامهي
همبستگي مواجه ميشود، ادعا ميكند كه خبرنگارش در كنار مكالمهكنندگان
بوده است! با وجود آنكه روزهاي پاياني اسفندماه براي دانشجويان
دانشگاه شريف، روزهاي پرتلاطمي بود اما براي دانشجويان اين نويد را
بههمراه داشت كه طرح تدفين پيكر شهداي گمنام در محيط دانشگاهها بار
ديگر براي مدتي بهدست فراموشي سپرده شود، هرچند كه برخي مسؤولان وزارت
علوم اعلامكردند كه اين طرح را پيگيري
خواهندكرد.
