مطالبه روس ها در ازای حمايت از ايران

چماق و هويج شورای امنيت در دست اروپا

در حالی که بر اساس اطلاع مقامات چينی و روسی به تهران، صدور قطعنامه تحريم محدود ايران در شورای امنيت سازمان ملل قطعی به نظر می رسد، تهران چند پيشنهاد جديد را مورد بررسی قرار داده و در عين حال هياتی برای مذاکره بر سر ساخت دو نيروگاه آب سبک راهی مسکو شده اند.

از ديد کارشناسان، ايرانی ها از سوئی موفق شده اند که مهلت لازم برای آخرين گفتگوها را به دست آورند و از سوی ديگر برای بازگرداندن پرونده هسته ای به آژانس کاملا ناموفق ماندند.

ايران در روزهای گذشته همراه با تهديد و سخنانی دوپهلو ادعا کرده بود که قطعنامه تحريم سازمان ملل را نخواهد پذيرفت و در صورت تصويب قطعنامه تند از معاهدات بين المللی هم خارج خواهد شد، اما زمانی که چين و روسيه روشن کردند که زمينه برای بازگرداندن پرونده به آژانس کاملا منتفی است و خارج شدن ايران از معاهدات بين المللی اين دو کشور را هم از حمايت ايران بازخواهد داشت، به قول يک کارشناس روسی "عقل به سر ايرانی ها بازگشت". امتياز تازه ای که چين و روسيه توانسته اند در مقابل رای خود به قطعنامه تحريم محدود از آمريکا و اروپا بگيرند اين بوده است که به سه کشور اروپائی که از پيش مذاکره با ايران را دنبال کرده بودند ماموريت داده شد تا يک سری امتيازهای تازه هم برای ايران آماده کنند که در صورت دست شستن از غنی سازی اورانيوم بتوانند به آن دست يابند. در عين حال تمامی کشورهای عضو شورای امنيت پذيرفته اند که اين آخرين مهلت برای ايران باشد و در صورتی که سه کشور اروپائی اعلام دارند که از مذاکرات خود با تهران نتيجه ای نگرفته اند، آنان از اعمال مجازات های جدی عليه جمهوری اسلامی حمايت مي کنند.

به اين ترتیب به گفته يک کارشناس ايرانی با شکست سياست رو به شرق و فرجه ای که انتخابات رياست جمهوری ايران در مذاکرات ايجاد کرد، جمهوری اسلامی ناگزير می شود بار ديگر به سر مذاکره با آلمان و بريتانيا و فرانسه برگردد. در حالی که اين سه کشور قبلا اعلام داشته اند که تنها در صورت توقف غنی سازی مذاکره خواهند کرد. کاری که وعده داده شد شرايط آن فراهم گردد.

طرح ام آی تی

در کنار اين تحول دو اتفاق ديگر هم در جريان است. اول طرحی که از سوی پژوهشگران دانشگاه ام آی تی آمريکا تهيه شده و به طرح ام آی تی معروف است. بر اساس آن طرح یک شرکت نیروگاه غنی سازی در ایران تاسیس می گردد که در آن کارکنان بین المللی به صورت شبانه روزی حضور دارند، و دستگاههای مرکز گریز کارآمد اروپایی، که در "جعبه های سیاه" نگهداری می شوند، به کار گرفته خواهد شد. با این شرط تقاضای غربیان درمورد عدم دسترسی ایران به توان مستقل فن آوری "دستگاههای مرکز گریز" هم جامه عمل می پوشد. ایران و کشورهای اروپایی - و احتمالاً روسیه و چین- که مشترکاً مالکیت چنین نیروگاهی را خواهند داشت، می کوشند از تبدیل شدن آن به کارگاه تسلیحاتی و جذب شدنش به مالکیت ملی، پیشگیری کنند. این کشورها نیروگاه را مشترکاً و تحت بازرسی های مداوم و دقیق بین المللی اداره خواهند کرد. اداره "جعبه سیاه" نیز به گونه حفظ حقوق مالکانه فن آوری اروپاییان در نیروگاه تازه ای که در ایالات متحده تاسیس شده، خواهد بود.

همکاری با روسيه

طرح دومی که ايران تعقيب آن را از روز گذشته با گسيل داشتن معاون سازمان انرژی اتمی به مسکو آغاز کرده است مربوط به ساخت دو نيروگاه هسته ای آب سبک است که مسکو وعده داده که به سرعت کار ساخت آن را آغاز کند و در عرض دو سال به بهره برداری برساند. اين معامله باعث خواهد شد که حدود يک ميليارد دلار به سوی روس ها سرازير شود. بهايی که به هر حال روسيه برای حمايت های خود از ايران طلب می کند، اما شکل آن اهميت ويژه دارد. در حالی که هنوز پروژه نيروگاه سی ساله بوشهر که بيست سال است روس ها در آن به کار مشغولند به اتمام نرسيده است، کارشناسان سياسی با بدبينی کامل به پيشنهاد روس ها می نگرند. اما در عين حال چاره ای هم برای گذر از بحران جز همين باقی نمانده است.

گروه های منقد دولت احمدی نژاد معتقدند آن جه دارد اتفاق می افتد همان روند دولت خاتمی است که شعارهای دولت جديد يک مدعی جديد به آن افزوده که روس ها باشند. اما هواداران دولت اصرار دارند که اگر احمدی نژاد بتواند چنان که روس ها قول داده اند همين امسال فاز نيروگاه هسته ای آب سبک را افتتاح کند، خواهد توانست ادعا کند که تنها او بوده که به آرزوی سی ساله ايرانيان جامعه عمل پوشانده است.