گزارش لوموند از کتاب "تناقضات در ايران"

ايران شبيه تصوير احمدي نژاد نيست

اکنون يکسال مي شود که تصوير ايران در نزد کشورهاي غربي به تصويري دوبعدي تبديل شده است: ازيک طرف نفي حق موجوديت اسراييل و دروغ شمردن مسأله هولوکاست و ازطرف ديگر برنامه اتمي، که تهران ادعا مي کند کاملاً صلح آميز است. اين دوبعدي است که تصوير احمدي نژاد را از زمان رياست جمهوري اش در انظار جهانيان تداعي مي کند؛ شخصيتي که مدام در حال جدال طلبي بر سر اين دو موضوع است.

کليه گشايش ها و مسالمت هايي که کم و بيش از سال 1990 توسط هاشمي رفسنجاني و محمد خاتمي به دست آمده بود، به فراموشي سپرده شد. پيچيدگي عقايد، کش و واکش هاي متعدد و جاه طلبي هاي داخلي کشوري با 70 ميليون جمعيت، به خاطر الگوهاي شخصيتي که به هيچ وجه با دو سلف خود قابل قياس نيست، سؤال برانگيز و بحران زا مي شود.

خانم کلر ترئان [Claire Trean]، در کتاب خود به نام "تناقضات در ايران" به بحث پيرامون دو بُعد مذکور پرداخته و جايگاه اصلي آنها را تعريف کرده است. پرونده اتمي، که در نظر جامعه ملل بسيار نگران کننده تر از موضوع ديگر است، توسط آژانس اتمي به شوراي امنيت ارسال شد؛ اين نويسنده که تا همين اواخر به عنوان خبرنگار ديپلماتيک روزنامه لوموند فعاليت مي کرد، جزئيات وقايع غيرمنتظره اين پرونده را که از سال 2002 بر جهانيان محرز شد [به ويژه تأسيسات اراک و نطنز که توسط ايران به آژانس اتمي اعلام نشده بود]، به تفصيل بيان کرده است.

او همچنين به ذکر نقاط ضعف و قوت ايران و کشورهاي غربي پرداخته و خاطرنشان مي سازد که "خطر بمب اتمي ايران در اين نيست که ايران از آن استفاده خواهد کرد، بلکه در اين است که پس از دستيابي به اين قدرت، به تنهايي خواهد توانست روند جريانات خاورميانه را دگرگون سازد" و اينکه "چندين کشور در منطقه هستند، ازجمله ترکيه، عربستان سعودي، مصر که نمي توانند برتري ايران را نسبت به خود تحمل کنند و به طور حتم الگوي ايران را پيش خواهند گرفت."

اين نويسنده که در سفر خود به نطنز تا نزديکي تأسيسات هسته اي آن رفته، ساختارهاي کلان و زيربنايي آن را که با تمهيدات و تدابير شديد امنيتي و در خور توجه محافظت مي شود، به چشم ديده است. وي معتقد است وجود چنين سيستم هاي امنيتي و حفاظتي، حتي قبل از اينکه وجود اين تأسيسات توسط مخالفان حکومتي افشا شده باشد، مطمئناً هر شخص ديگري را دچار ظن مي کند. ازطرف ديگر، گفتگوهاي او با تعدادي از ايرانيان داخل کشور روشن مي کند که جدا از عکس العمل هاي ناسيوناليستي و عرق ملي، تنوع عقايد نيز در اين رابطه وجود دارد. اين تنوع عقايد و افکار تا حدي است که حتي بين مقامات و سران ايراني، منجر به اتخاذ سياست ها، عکس العمل ها و رويکردهاي متفاوتي در برابر جامعه بين الملل شده است.

خانم کلر ترئان در کتاب خود، تنها به ظواهر جامعه ايران نمي پردازد. نشست هاي او با ايرانياني که متعلق به شرايط اجتماعي متفاوت هستند، برداشت واضحي را از گوناگوني اين کشور به خواننده مي دهد: روشنفکري مردم، علاقه آنها به مدرنيته و تناقضاتي که در ديد آنها از مقامات، خط مشي ها و سياست کشور خود و ديگر کشورها وجود دارد.

اين نويسنده با زباني موجز به لحظات کليدي تاريخ جمهوري اسلامي اشاره مي کند. وي عوامل کليدي و اشخاصي را که در به قدرت رسيدن احمدي نژاد تأثير داشته اند؛ از جمله رهبر انقلاب، رييس جمهور سابق هاشمي رفسنجاني، سپاه پاسداران و بسيج، مشخص کرده و ميزان تأثير آنها در گذشته و حال را به خواننده انتقال مي دهد.

به طور خلاصه مي توان گفت اين اثر به خوبي نشان مي دهد "ايران به هيچ وجه شبيه به آن تصويري که رييس جمهور آن به جهانيان نشان داده، نيست."

منبع: لوموند 30 مه

مترجم: علي جواهرفروش