|
بدون
برنامههای مدون هیچگونه رشد و پیشرفتی ممكن نيست
گفتگو با علیاكبر
معينفر
«تصميم دولت در مورد سازمان مديريت و برنامهريزی غلبهی شعار
بر شعور و اشتباه بزرگی است.»
دستور الحاق سازمان
مديريت و برنامه ريزى استانها به استاندارى ها از سوى كارشناسان توسعه
و اقتصاد ايران به عنوان تصميمى شتابزده و غيركارشناسانه مورد انتقاد
قرار گرفت. منتقدين میگويند با اين تصميم دولت حداقل برنامهريزى و
مديريت در امور كشور نيز به فراموشى سپرده خواهد شد. بدنبال اين دستور
فرهاد رهبر رئيس اين سازمان كه پيشاپيش با سياستهاى احمدىنژاد اختلاف
داشت بركنار شد و بهمراه او گروهى ديگر از مديران سازمان مديريت و
برنامه ريزى نيز جاى خود را به كسانى خواهند داد كه دهان به انتقاد از
دولت باز نكنند. محمود احمدىنژاد اين دستور را قدمى در جهت
"تمركززدايى، تسريع در امور استانها و پيشرفت در امر سازندگى و عمران
استانها" اعلام كرده است. اما مخالفان اين تصميم نظر ديگری دارند.
گفتگويى با مهندس علىاكبر معينفر اولين رئيس سازمان برنامه و بودجه
پس از انقلاب اسلامى درباره پيامدهای برهم زدن ساختار اين
سازمان.
مصاحبه: مریم انصاری
آقای معینفر، نقش سازمان مدیریت و برنامهريزی که ۶۰ سال
از عمر آن میگذرد چه هست و تصمیم آقای رییس جمهور برای الحاق
سازمانهای مدیریت استانی با استانداریها چه تغییراتی را بوجود می آورد
و چه پیامدهایی را دارد؟
على اكبرمعینفر: نقش اصلی سازمان برنامه کلان
نگریست و ارتباط بین بخشهای مختلف اقتصادی کشور و عمرانی کشور است و
سهم هر کسی را بجای خود فکر کردن، وابسته به یک نقشه و برنامه و طرح
است. بنابراین بصورت کلی سازمان برنامه این وظیفه را دارد که
برنامههای عمرانی کشور را مطابق با آن طرح و برنامه و در حقیقت هدفی
که از نظر کلان نگری فکر کرده و سهم هر بخشی را داشته باشد تامین
بکند. این نقش اصلیاش است. بنابراین هیچگونه رشد و پیشرفتی در
مملکت نمیتواند از نظر اجتماعی و اقتصادی حاصل بشود، مگر اینکه
برنامههای مدون مطالعه شدهای موجود باشد. بنابراین کار کارشناسی
سازمان برنامه است که میتواند چنین برنامههایی را فراهم بکند و آن
برنامهها بین بخشهای مختلف برای اجرا توزیع بشود. سازمان برنامه بطور
کلی یک سازمان ملیست و برنامههای کلی مملکتی را باید تدوین
بکند. از سابق یک نمایندگیهایی از سازمان برنامه در استانها بود که
تفسیر بکند برنامههایی که برای استانها در نظر گرفته شده و کارهایی که
در استانها میشود یک هماهنگی داشته باشد با کارهای مرکز و در حقیقت پل
ارتباطی بین سازمان برنامه و استانهای کشور، این دفاتر برنامه ریزی
استانها بودند. بعد از انقلاب، تصمیم گرفته شد که
سازمانهای استانی یعنی این دفاتر برنامهریزی سازمان برنامه که در
استانها هستند، یک قدری توسعه داده بشود و نقش محلی و اطلاعات محلی را
بیشتر بتوانند جمعآوری کنند برای برنامهریزیها و در
حقیقت دواير برنامهریزی محلی و استانی هم بیشتر در جریان
تصمیمگیریها تاثیر داشته باشد. به این جهت آن را تبدیل به سازمان
کردند، سازمانهای برنامهای که در استانها هست و یکمقداری توسعه داده
شد، ولی بهرحال در زیر چتر کلی برنامه کلی مملکت بود که انجام میشد.
الحاق سازمانهای مدیریت استان و استانداریها به چه معنایی
هست؟
على اكبرمعینفر: به معنای این است، هر تصمیمی که
استاندار میگیرد یا رییس جمهور در محل میگیرد در حقیقت سازمان
برنامهای که در استان هست دیگركار کارشناسی انجام ندهد، فقط یک مامور
اجرایی باشد که بتواند وسایل و تسهیلاتی برای اجرای تصمیمات فراهم
بکند.
چرا آقای احمدینژاد یک چنین تصمیمی گرفته
است؟
على اكبرمعینفر: آقای رییس جمهور روی اصل
وعدههایی که به مردم میدهند، تصور میکردند که وقتی میآیند به
استانها، این وعدهها را بتوانند مثل کسی که حوالهی بانکی میدهد و
حوالهی بانکی باید زودتر وصول بشود، در اختیار باشد، بدون اينكه
بيافتد روی پیچ و خم کارهای اداری. در نتيجه ايشان خیلی بدون
مطالعه و بدون کارشناسی تصمیم گرفتند یک کار برنامهریزیای را که
جنبهی کارشناسی دارد، به دستگاه اجرایی کل کشور محول بکنند. و به این
ترتیب آن ارتباطی را که باید بین مطالعاتی که در استانها میشود و
مطالعات کلانی که در مرکز و در پایتخت میشود، به این شکل قطع
کردند. این تصمیمیست که ایشان گرفتند. حالا علت تصمیم چه بوده، به
همین علت است که خیلی عجله داشتند که کارها بصورت خیلی چکشی و ضربتی
انجام بشود.
پیامدهای این تصمیم برای توسعهی کشور چه خواهد
بود؟
على اكبرمعینفر: این در حقیقت تصمیمی بدون
مطالعه است که سازمان برنامه را از یک حالت مطالعاتی به یک حالت
اجرایی و امربری درآوردن است، به آن ترتیب. یعنی تغییر ماهیت دادن است.
وزیر کشور از این اقدام بشدت استقبال کرده، این کار چه
منافعی برایش دارد؟
على اكبرمعینفر: ملاحظه بفرمایید، دستگاههای
اجرایی مملکت همیشه یک بحثهایی با سازمان برنامه داشتند. این دستگاهها
دستگاههای بخشی کشور هستند، یعنی بخشی اقتصاد هستند، هر قسمتی. هرکدام
هم برای خودشان یک فکرهایی دارند و یک وعدههایی هم به مردم میدهند و
میخواهند که انجام بشود. آن دستگاهی که میتواند این وعدهها را
هماهنگ کند، آن دستگاهی که میتواند از نظر کارشناسی بصورت
یک كليت اینها را نگاه بکند و بصورت کلان بیاید بین بخشها تعادل
برقرار بکند، آن دستگاه دستگاه سازمان برنامه است. بنابراین بدیهیست
وقتی که دستگاه سازمان برنامه را از قدرت میاندازند و به یک دستگاه
اجرایی خاصی میدهند، مفهومش این است که آن دستگاه اجرایی خاص را مالک
الرقاب کارهای عمرانی هم میکنند. و اختیارات بیشتری به او دادهاند و
خیلی کارهایی هم که ممکن است غلطکاری هم باشد، ممکن است انجام بگیرد.
از این جهت وزیر کشور که مسئولیت یک دستگاه اجرایی مملکت را دارد، خیلی
باید خوشحال بشود از اینکه اختیار کل مملکت را و در حقیقت بخشهای دیگر
مملکت هم زیر نظر او گذاشتهاند. از این نظر، خب، هر کسی وزیر کشور
باشد، اگر کلان نگر نباشد و کل مملکت را در نظر نگیرد، ممکن است خوشحال
و خرسند بشود.
شما بعنوان رییس سابق سازمان مدیریت و برنامهريزی این قدم
را چگونه ارزیابی میکنید آقای معینفر؟
على اكبرمعینفر: بعضیها معتقد هستند
که بینظمی خودش یک نظمیست. یک چنین تصوری دارند. آنهایی
هم که بیشتر این تصور را دارند که کارها را از طریق پوپولیستی و
عوامفریبی پیش ببرند، بیشتر به ظواهر امر نگاه میکنند و به شعارها.
این به نظر من قدمهایی شعارمانند است، در حقیقت میتوانم بگویم غلبهی
شعار بر شعور است و اشتباه بزرگی است که انجام شد. پیامدش هم تا
موقعی که پول نفت بیحساب در اختیار دستگاه باشد زیاد ظاهر نمیشود.
سرمایهی کشور هست و این سرمایهی کشور به فروش میرسد و در اختیار یک
عدهای که نمیتوانند استفادهی بهینه را بکنند و این ثروت را به یک
سرمایهای برای کشور و برای نسل آتی تبدیل بکنند و کارهای
زیربنایی بکنند، به مصرف کارهای ظاهری و شعاری و غیره میرسانند.
متاسفانه تا موقعی که پولی هست، ممکن است زیاد خودش را نشان ندهد، برای
اینکه کسی خبر ندارد چقدر حیف و میل میشود.
|