|
سيوند: سدي براي ويراني ميراثهاي نياكاني، وستيزبا فرهنگ بشري
الف – بيقرار
هموطنان، ايرانيان:
دراين روزگار كه
فرهنگ وهويت ايراني ما (( ايرانيان)) مورد هجوم بيگانگان (( ملايان تازي پرست))
قرارگرفته است ((برنامه تغييرنام خليج فارس، ساخت ونمايش فيلمهايي چون اسكندر و
300 و ... )) در داخل كشورعزيزمان (( ايران)) نيزبا بي مهري وكم توجهي مسئوولان
و ناآگاهي بخشي ازمردم نسبت به آثار وارزشهاي ملي وفرهنگي و ميراثهاي نياكاني
روبرو شده ايم: آيا تا بحال نام تنگه بلاغي را شنيده ايد؟ آيا ازانبوه آثار
باستاني يافت شده دراين منطقه، وآنچه كه هنوز دردل، وبرسينه كوهها
وهمينطوردراعماق دشت پاسارگاد وجود دارد، آگاهي داريد؟
آيا ميدانيد (( سد
سيوند )) كجاست، وآبگيري آن چه اثرات ويرانگري بريادگارهاي (( باستاني فرهنگي))
ومحيط زيست منطقه برجاي خواهد گذاشت؟؟؟
تنگه بلاغي كجاست؟؟
اين تنگه درحدود90
كيلومتري شمال شيراز ودربخش هخامنش شهرستان پاسارگاد ((درفاصله اندكي ازآرامگاه
كوروش وپاسارگاد )) واقع شده است. براساس كاوشهاي چند ساله اخير توسط باستان
شناسان ايراني وخارجي، بيش از130 سايت ((محوطه)) باستاني درتنگه بلاغي كشف شده
كه شامل آثارارزشمندي از چهل هزار سال پيش تا دوره صفوي ميشود. تنها برخي
ازمهمترين يافته هاي باستاني دراين تنگه عبارتند از:
1- 5/9
كيلومتراز((جاده شاهي )) { معروف ترين ومهمترين جاده بين المللي جهان باستان}
2 – ابزارهاي سنگي
40 هزارساله متعلق به دوران غارنشيني ((فراپارينه سنگي تا آغازنو سنگي ))
3 – يك كاخ
هخامنشي با پايه ستونهايي مشابه نمونه هاي تخت جمشيد ((به احتمال زياد متعلق به
دوران داريوش اول )) كه متاسفانه نيمي ازآن توسط لودرهاي پيمانكارسازنده ((سد
سيوند)) با خاك يكسان شده وبخشي ديگرآن هنوزكاوش نشده است.
4 – روستاي دوره
هخامنشي با ديوارهاي دفاعي و لوله هاي سفالي فاضلاب
5 – كوره هاي
سفالگري، متعلق به 7500 سال پيش همراه با 4000 قطعه سفال
6 – كوره هاي ذوب
فلزاز دوران داريوش هخامنشي
7 – يك
روستاي9هكتاري ساساني – اسلامي
8 – كارگاههاي
منحصر بفرد توليد نوشيدني ازدوران ساساني
9 – گورستان بزرگ
دوره اشكاني وگورهاي سنگي صفوي
10 – قطعاتي
از25خمره بزرگ (( از جمله بزرگترين خمره تاريخ باستان با 120 كيلوگرم وزن))
11 – اشيائي چون
مهر باستاني 5500 ساله، چرخ نخ ريسي و ...
كاوشهاي باستان
شناسان دربرخي ازمحوطه هاي باستاني تنگه نا تمام مانده، وبخشهاي ديگري ازمحوطه
نيزهنوز موردكاوش قرارنگرفته است. به اعتقاد برخي ازباستان شناسان، فقط براي
نجات بخشي ازمحوطه هاي باستاني تنگه بلاغي، حداقل به 4 سال زمان نيازاست.
اما سد سيوند:
سد سيوند در95
كيلومتري شمال شيراز، 50 كيلومتري شهرباستاني ،، پارسه ،، {تخت جمشيد} وحدود 10
كيلومتري ((پاسارگاد )) برروي رودخانه پلوارسيوند، ((polvar
)) مراحل پاياني ساخت خود را ميگذراند. رودخانه پلوار، بين اين دو محوطه
باستاني ثبت شده درفهرست ميراث جهاني ،، يونسكو ،، تخت جمشيد وپاسارگاد، دركنار
آرامگاه كوروش ودردل تنگه بلاغي جريان دارد.
طرح ساخت سد سيوند
درسال 1367 تهيه شد، هرچند كه گفته ميشود اين طرح متعلق به رژيم پيشين ايران
است، عمليات ساخت اين سد ازسال 1371 توسط شركت ((سكو )) وابسته به سپاه
پاسداران انقلاب اسلامي آغاز شده است. سدي خاكي با هسته رسي و57 متر ارتفاع با
تاجي به طول 600 متر كه برآورد ميشود درياچه پشت آن 255 ميليون مترمكعب گنجايش
و 11 كيلومتر مربع مساحت ((درشرايط معمولي )) داشته باشد.
با آبگيري سد
سيوند، تنگه بلاغي ومحوطه هاي باستاني آن بزيرآب خواهد رفت. مسئولان، هدف
ازساخت اين سد را كنترل سيلابهاي رودخانه ي پلوارو آبرساني به 9 هزارهكتاراز
زمينهاي فرودست سد دردشت توابع ارسنجان ذكر كرده اند. بخش عمده اين سد دريكسال
اخير ((همزمان با اوج گيري اعتراضهاي مردمي به ساخت آن)) وبنا بگفته مسئولان
وزارت نيرو با صرف 60 تا80 ميليارد تومان ازسرمايه هاي ملي ساخته شده است.
اكنون 14 سال ازآغاز ساخت سد سيوند ((كه بايد 3 ساله ساخته ميشد )) ميگذرد
وهنوز پايان نيافته است. وزارت نيرو ازسال گذشته تا كنون بارها تاريخهايي را
براي آغازآبگيري اين سد اعلام كرده وبه بهانه نجات ميراث فرهنگي و دادن وقت به
باستان شناسان براي كاوش، آبگيري سد را به تعويق انداخته، اما مشخصا"بدليل
ناتمام بودن سد، ازآب گيري آن ناتوان بوده است.
چرا با آب گيري سد سيوند مخالفيم؟؟
بسياري ازآثار
باستاني ويادگارهاي فرهنگي وميراثهاي نياكاني كه در زمره افتخارات تاريخي اين
سرزمين كهن ميباشد ودرتنگه بلاغي قرار دارد مثل (( تنها بخش سالم ازجاده شاهي
هخامنشي درجهان، روستاهاي باستاني، كاخ داريوش هخامنشي، كارگاههاي ذوب فلز، پخت
سفال وتوليد نوشيدني، گورستان اشكاني وبعضي ازمحوطه هايي كه هنوز كاوش نشده اند
. به زير آب خواهد رفت .
خدشه دارشدن ثبت
جهاني ((پاسارگاد )) كه درسال 1383 درنشست كميته ميراث جهاني يونسكو با 100
درصد آرا درفهرست ميراث جهاني به ثبت رسيده است. براساس قانون جهاني، سازمان
ميراث فرهنگي وتاريخي، كشورمان ملزم به نگهداري محوطه باستاني پاسارگاد است
ونبايد حريم تعيين شده اين اثر را كه دربرگيرنده بخشي ازتنگه بلاغي نيزهست را
بخطر بياندازد.
بدليل سستي
وآبرفتي بودن خاك منطقه، پس ازبالا آمدن آبهاي زيرزميني براثرآبگيري سد،
يادگارهاي باستاني وميراثهاي فرهنگي - تاريخي دشت پاسارگاد، ازجمله ((كاخ
بارعام، كاخ دروازه ، كاخ اختصاصي، گور كمبوجيه، تل تخت، وبويژه آرامگاه
كوروش كبيركه نزديك ترين اثر يه سد است) تخريب خواهند شد.
يادگارهاي باستاني
پاسارگاد ازجنس سنگ هاي آهكي وجذب كننده رطوبت هستند . پس ازآبگيري سد وتشكيل
درياچه پشت آن، آب وهواي منطقه تغييريافته ورطوبت هوا بسيار زياد ميشود كه موجب
نابودي بناهاي سنگي فرسوده پاسارگاد وآرامگاه كوروش خواهد شد.
گذرگاه تاريخي
عشايركه (حداقل 4 ايل هنوز ازاين تنگه استفاده ميكنند)) ومراتع ومحل اطراق آنها
درتنگه بلاغي بطور كامل بزيرآب خواهد رفت و به روند زندگي اين مردم آسيب جدي
وارد خواهد شد.
بنا برنظريه
كارشناسي مژگان مير محمدي ((متخصص زمين ريخت شناسي )) پس از آب گيري سد، احتمال
وقوع زمين لرزه دراين منطقه بوجود مي آيد كه موجب ويراني آثار باستاني پاسارگاد
خواهد شد.
آسيبهاي زيست
محيطي ناشي ازآبگيري سد بسياراست: با آبگيري سد سيوند، پوشش گياهي بكر و نادرو
كمياب تنگه بلاغي ازبين خواهند رفت وهمچنين براساس نطريه كارشناسييوسفي آذري
((مدير كل دفتر جنگلهاي خارج ازشمال سازمان جنلگها ومراتع كشور )) پس از آبگيري
سد، حداقل 8000 اصله درخت 500 ساله وهزاران هكتار زمين مرغوب كشاورزي در پشت سد
نابود خواهند شد. اين درختان وجنگلها، بدليل خشك بودن خاك منظقه، بعدازآبگيري
سد هرگز قابل احيا نخواهند بود.
هزينه ساخت سد
سيوند كه متاسفانه عمده آن دريكسال اخيروهمزمان با اعتراضهاي مردمي به ساخت اين
سد از سرمايه هاي ملي برداشت شده، به چند برابرمبلغ پيش بيني شده در زمان آغاز
ساخت آن رسيده است. همچنين بدليل آبرفتي بودن خاك تنگه بلاغي وديواره هاي حوزه
آبريز سد مجريان ساخت سد نميتوانند بيش از ارتفاع 10 تا 15 مترآنرا آبگيري
كنند. اين مقدار، اصطلاحا" آب مرده محسوب شده وقابل بهره برداري نميباشد.
سد سيوند با طرح
وسازه نادرست در مكاني نامناسب از لحاظ زمين شناسي ودر محل ممنوعه ميراث فرهنگي
جهاني، طي نزديك به 5 برابر زمان تعيين شده وبه چند برابر هزينه واقعي آن بنا
شده است وآبگيري آن خسارات جبران ناپذير فرهنگي، تاريخي وزيست محيطي را نيز به
بارخواهد آورد.
و اعتراض ها آغاز
شد:
1 – زمزمه ها
ازحدود 3 سال پيش آغاز شد، عمدتا"ازطريق ايميل وپيامهاي كوتاه ((SMS))
2 – پايگاه اطلاع
رساني يادمان هاي باستاني در سال 1384 آغاز به كاركرد. اين پايگاه تا كنون 5
بيانيه دراعتراض به آبگيري سد سيوند صادر كرده است.
3 – در همايش 30
ديماه 1385، مسئولان سازمان ميراث فرهنگي از توقف عمليات كاوش در تنگه بلاغي
خبر دادند. ( اين در حاليست كه همان مسئولان يك ماه بعد دريك مناظره راديويي
اعلام كردند كه كاوشها در تنگه بلاغي همچنان ادامه دارد!) آنها درجلسه همايش
اعلام كردند كه با پايان عمليات كاوش باستان شناسان، سازمان ميراث فرهنگي
نيزمجوز كتبي خود براي آبگيري سد را بوزارت نيرو صادر خواهد كرد. بي تفاوتي
وعملكرد انفعالي سازمان ميراث فرهنگي نسبت به پيامدهاي آبگيري سيد سيوند، مورد
اعتراض شديد حاضران درجلسه قرارگرفت. مديران سازمان ميراث فرهنگي اعلام داشته
اند كه هنوز مجوزآبگيري سد را صادر نكرده اند اما تا كنون هيچ يك از مسئولان
اين سازمان اعلام نكرده است كه حتي اگركاوشها كاملا"پايان يافته باشد، چرا بايد
مجوز مدفون شدن بناها، آثارغيرمنقول وروستاهاي چند هزارساله درزير آب سد را
صادر كنند؟
4 – تا كنون بيش
از70 گروه ونهاد غيردولتي وموسسه فرهنگي خواستار توقف اجراي طرح وبررسي تمامي
جوانب امر پيش ازآبگيري سد سيوند شده اند.
5 – در 18 بهمن
1385 جمعي از دوستداران فرهنگ وطبعيت ايران، ضمن تجمع آرام درمقابل ساختمان
وزارت نيرو و پس ازآن دربرابر ساختمان سازمان ميراث فرهنگي، در اعتراض به
عملكرد اين نهادها در حيطه فرهنگي و زيست محيطي، نامه سرگشاده اي به مسئولان
اين دو نهاد دولتي ارائه كردند. مسئولان وزارت نيرو اعلام كردند كه رئيس
سازمان ميراث فرهنگي موافقت خودبراي آبگيري سد را، شفاها"اعلام كرده است.
6 – در25 بهمن ماه
1385 جمع زيادي ازمردم متشكل ازنهادهاي غيردولتي، جمعي از عشاير فارس ولرهاي
بختياري و ... در برابر مجلس شوراي اسلامي تجمع كردند وبيانيه اي مشترك را براي
حاضران قرائت كردند.
7 – در پي بالا
گرفتن موج اعتراض هاي مردمي حتي تعدادي ازاحزاب وسازمانهاي دولتي نيزبا صدور
بيانيه اي خواستار رسيدگي به اعتراضهاي بجاي آنان شدند.
8 – در8 اسفند ماه
1385 درنخستين همايش پاس داشت يادگارهاي فرهنگي دردانشگاه تهران،دكتررضا مرادي
غياث آبادي ((اختر باستان شناس )) براي حضور دريك مناظره دربرابر موافقان
آبگيري سد (( بشرط انتشاركامل اطلاعات كاوشها ازسوي سازمان ميراث فرهنگي ))
اعلام آمادگي كرد.
9 – دكترمحمد علي
دادخواه وكيل دادگستري ((پس از پرونده موفق ميدان نقش جهان اصفهان ))، وكالت
مردم را درشكايت از مسئولان ساخت سد سيوند بعهده گرفته است.
10 – روند
اعتراضها همچنان ادامه دارد وخبرها وگزارشهاي گوناگوني پيرامون سد سيوند،
آرامگاه كوروش، پاسارگاد وتنگه بلاغي ازسوي كارشناسان، متخصصان وعلاقمندان
ودلسوزان ميراث فرهنگي ومحيط زيست درنشريات تخصصي، صنفي ودانشجويي بسياري منتشر
شده وميشود . با يك جستجوي اينترنتي درباره سد سيوند با بيش از40 هزار لينك
فارسي وچندين وچند سايت و وبلاگ روبرو ميشويم.
هم ميهنان
گرامي:
تا كنون اعتراض ها
ومخالفتهاي بسياري ازسوي ميهن دوستان وعلاقمندان به فرهنگ ومحيط زيست ايران
صورت گرفته، اما هنوز نتوانسته ايم مانع آبگيري سد سيوند بشويم. مطابق قانون،
يادگارهاي فرهنگي وباستاني ومحيط زيستي ايران متعلق به همه ايرانيان است وهريك
ازما حق دارد نسبت به بي توجهي وكم كاري نهادها ومسئولين رژيم جمهوري اسلامي
مبادرت بشكايت قانوني بنمايد.
در پايان ازشما
هموطنان گرانقدر تقاضا داريم تا بعنوان يك شهروند ويك ايراني مسئول ومتعهد
بفرهنگ وميراث نياكاني خود، وامانت دار فرزندان ونسلهاي آينده درنگهداري
وپاسداري ازيادگارهاي فرهنگي ومحيط زيستي ايران بكوشيد، چراكه اين آثارباستاني
وفرهنگي گرانسنگ كه موجبات افتخارات ملت بزرگ ايران را فراهم آورده و همواره
چون خورشيد بربام فرهنگ بشريت درخشيده وخواهد درخشيد، درطول هزاره ها و درپس
حمله وهجوم و ويرانگريهاي اسكندر ومغولان وتيمور و تازيان و...، وكينه توزي
دشمنان اين آب وخاك بدست ما رسيده است.
جاي تاسف است كه
با بي توجهي وناديده گرفتن دشمني حاكمان كنوني اين سرزمين اجازه بدهيم تا اين
ميراث هاي بي بديل بدست مشتي عناصرجاهل وحاكمان ايران ستيز ويران ونابود گردد.
براستي اگر امروز بنشينيم ونظاره گر اين ويرانيها باشيم، فردا فرزندان وآيندگان
اين سرزمين درباره ما چگونه قضاوت خواهند كرد؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
با ويرايش
ازنشريات دانشجوئي دانشكده ادبيات وعلوم انساني دانشگاه تهران و دوستداران
فرهنگ وطبيعت ايران ومنابع ديگر
ايران – تهران
17 ارديبهشت 86
|