ابعاد سخنان فرمانده سپاه پاسداران

پيش از اين ماجراي برکناري محسن رضايي از رياست سپاه پاسداران را گفته‌ايم و تنها يادآوري مي‌‌کنيم که رضايي به دليل همراهي با هاشمي‌ رفسنجاني و عدم همکاري با دخالت سپاه در انتخابات دوره هفتم رياست جمهوري، نهايتا کنار رفت. پيش از آن نيز براساس روايت حجت الاسلام محمد پروازي، محسن رضايي از دخالتهاي ذوالقدر در کار او ناراضي بود. سخنان رحيم صفوي در بهار سال 1377 با توجه به اينکه بتازگي جايگزين محسن رضايي شده بود اهميتي ويژه داشت.

او در اين سخنان ابتدا به روزنامه‌هاي تازه تاسيس مي‌تازد و از وزارت ارشاد مهاجراني انتقاد مي‌کند. او روند روزنامه هاي تازه تاسيس را خلاف امنيت ملي توصيف کرد. صفوي سپس به انتقاد از وزارت کشور پرداخت و در همين زمان بود که طرح استيضاح عبدالله نوري در دستور کار قرار گرفت. رئيس سپاه پاسداران سپس از اينکه "شعار مرگ بر استبداد" از دانشگاه شنيده مي‌شود اظهار نگراني کرد. و نهايتا اينکه سياست تنش زدايي خاتمي‌ را نادرست دانسته و عقد قرار دادهاي "منع سلاح هاي شيميايي و اتمي‌" را مورد انتقاد قرار داد. و بالاخره اينکه از نفاق جديدي سخن گفت که در لباس روحانيت شکل گرفته و "دم از قانون مي‌‌زنند ولي قانون شکن هستند!"

تمامي‌ فرازهاي اين سخنراني در سالهاي بعد تبديل به تحرکات عملياتي بنيادگرايان و شبه‌نظاميان شد و نشان مي‌دادکه اين سخنان بارها در محافل اين افراد مطرح شده و حرفهاي رحيم صفوي نوعي جمعبندي از آن‌ها بوده است. حمله به روزنامه ها، برکناري وزيرکشور و بعدها محاکمه او در مديريت روزنامه خرداد، حمله به دانشگاه، و کشاندن سياست خارجي ايران به سوي تنش زايي از سوي همين جريان و با همان تحليل ها طرح‌ريزي مي‌‌شد. حتي انتقاد صريح آنها از اينکه نبايد وارد کنوانسيون‌هاي بين المللي منع سلاح‌هاي شيميايي و اتمي‌ شد نيز مي‌تواند سياست نظامي‌ اين جريان را مشخص کند و تلاش هاي امروز آنها را توضيح دهد. سالهاست که تحليل بخشي از نظاميان سپاه پاسداران آن است که تنها با دستيابي به سلاحهاي هسته‌اي است که امکان حفظ حکومت بوجود مي‌‌آيد. با نگاهي به خاطرات علي اکبر ولايتي و توضيحاتي که او از چگونگي پايان جنگ ايران و عراق مي‌ دهد نيز مشخص است که سپاه پاسداران از همان زمان بدنبال قدرت هسته اي نظامي‌ بوده است.

پيش از اين و در همين مقالات گفتيم که گروه انصار حزب الله نيز طي تحليلي که در آستانه انتخابات رياست جمهوري هفتم منتشر شد، صريحا از سياست تنش زدايي پيشنهادي خاتمي‌ انتقاد کرده و سياست تنش‌زايي را سياست آيت‌الله خميني ناميده بود.

اظهارات فرمانده سپاه انعکاسي گسترده داشت. روزنامه سلام بي آنکه متن اظهارات فرمانده نظامي را منتشر کند صرفاً طي گزارشي با عنوان "سخنان مهم فرمانده کل سپاه پاسداران در اختيار رسانه ها قرار نگرفت" نوع موضع‌گيري رحيم صفوي در قبال تحولات جامعه را با مأموريت اصلي سپاه در تناقض توصيف کرده و پرسيد: "در رابطه با سخنان اخير فرمانده کل سپاه اين سؤال نيز مطرح است که آيا اينگونه سخن گفتن مي‌ تواند مورد تأييد مقام معظم رهبري به عنوان فرمانده کل قوا باشد يا نه؟" [روزنامه سلام - نهم ارديبهشت 1377] پرسش سلام دقيقترين پرسشي است که مي‌‌بايست به آن توجه مي‌‌شد. بي ترديد اين اظهارات و تحليل‌هاي آن بدون هماهنگي با مقامات بالاتر بيان نشده بود و نکته اصلي ماجرا همين بود. پس از آن نيز در تمامي‌ ماجراها اين هماهنگي وجود داشته است و ردپاي آن را خواهيم ديد.

روزنامه جامعه که طولاني ترين متن از سخنراني فرمانده سپاه را منتشر کرده بود، روز بعد در سرمقاله خود آورد: "ديدگاه رحيم صفوي به گونه اي مطرح نشده است که ناظران سياسي آن را "خطاي محض" يا "موضوع ناسنجيده" تلقي کنند، بلکه چنانکه فرمانده سپاه مي‌ گويد اين ديدگاه علاوه بر نشست قم، از سوي همين شخص در شوراي عالي امنيت ملي نيز مطرح شده و شگفت انگيز است که اعضاي اين شورا، وي را از طرح و اشاعه ديدگاه هايي از اين دست در بدنه نيروهاي سپاه منع نکرده اند"، نويسنده اين سرمقاله همچنين افزود: "نه فرمانده سپاه و نه هيچ مقام ديگر حق ندارد تعهدات جمهوري اسلامي‌ ايران را در قبال کنوانسيونهاي بين المللي خدشه دار کرده و رقباي ايران را از وجود گرايش مخالف منع گسترش سلاحهايي از اين دست در بدنه نيروهاي مسلح، مطلع سازد. اين گرايش اگر به درستي از سوي مراجع ذيصلاح موشکافي شود، بيشترين تهديد را در حوزه امنيت ملي ايجاد مي‌ کند." [روزنامه جامعه - دهم ارديبهشت 1377]

روزنامه سلام نيز در يادداشتي با عنوان "سياست نظامي‌"، ضمن انتقاد از مواضع سياسي فرمانده سپاه آورد: "يکي از مهمترين فرازهاي سخنان مطرح شده، توهين به روحانيت است. در ايران سابقه نداشته است که عنصري نظامي‌ تا بدين حد بي پروا، عليه روحانيت سخن بگويد ... يعني در نهايت، متابعت روحانيت را از اسلحه خواستاريد." [سلام - دهم ارديبهشت 1377]

بالاخره بعد از گذشت چهار روز از انتشار سخنان فرمانده سپاه، روابط عمومي‌ سپاه پاسداران انقلاب اسلامي‌، توضيحي به مطبوعات ارسال کرد. نکته اساسي آن بود که اين روابط عمومي‌ اظهارات فرمانده سپاه را تکذيب نکرد و حتي آنرا داراي طبقه بندي محرمانه ناميد! در اين توضيح آمده بود: "آنچه که در برخي مطبوعات آمده و بعضي از افراد و جريان هاي سياسي با استناد بدان، به جوسازي و ايجاد تشويش در افکار عمومي‌ پرداخته اند، انعکاس تحريف شده، ناقص و مخدوش مذاکرات يک جلسه داخلي و محرمانه فرماندهان سپاه حول مباحث امنيتي کشور بوده است که مع الاسف بدون توجه به طبقه بندي و ابعاد حفاظتي آن به طور مغرضانه اي جعل و بي اعتنا به موازين اخلاقي، قانوني، مطبوعاتي و امنيتي افشا گرديده است که سپاه اين تخلف آشکار را قويا پيگيري خواهد کرد."