اعلان جنگ به مصباح يزدی و همفکرانش

فرقان جديد، نام تازه گروه مصباح

يک سال پس از هشدار علي يونسي وزير سابق اطلاعات مبني بر بازگشت فرقانيسم به ايران، روزنامه جمهوري اسلامي ضمن مقاله اي، نسبت به آغاز فعاليت گروه فرقان جديدهشدار داد. اين روزنامه به طور ضمني برهم زنندگان جلسه سخنراني اخير هاشمي رفسنجاني را به عنوان مصداق فرقانيست هاي جديد معرفي کرد.

علي يونسي، در اواخر تيرماه سال پيش اعلام کرده بود که: "تعصبات کور مذهبي که به دور از معارف و بصيرت ديني و بدون وصل به جايگاه هاي عميق روحانيت، صورت و بيشتر توسط افراد جاهل شکل مي گيرد، به تشکيل گروههاي تروريستي شبيه فرقان منجر شود."

تشنج آفرينان قدرتمند

اگرچه سخنراني هاشمي رفسنجاني در سالهاي گذشته دوبار، يک بار به واسطه شليک يک گلوله هوايي در مراسم 22 بهمن و بارديگر در نماز جمعه و توسط گروه موسوم به انصار حزب الله به هم خورده است، اما برهم خوردن سخنراني هفته پيش او در قم، از اختلافاتي جدي تر نشان دارد.

وقتي در سال هاي اصلاحات، شوراي سياست گزاري نماز جمعه که به طور مستقيم زير نظر رهبر جمهوري اسلامي فعاليت مي کند، از مصباح يزدي دعوت کرد به عنوان سخنران پيش از خطبه ها در چندين جلسه به کاری بپردازد که اصلاح طلبان به آن تئوريزه کردن خشونت اسلامي نام دادند، اغلب تحليلگران اين ماجرا را قرار دادن مصباح در برابر خاتمي و قرائت ميانه روانه او از دين ارزيابي کردند. مصباح يزدي به تدريج، و در ماموريتي نانوشته، رهبري راستگرايان تندرو را بر عهده گرفت و با استفاده از زمينه اي که براي وي در نيروهاي شبه نظامي و نظامي فراهم شد عملا هدايت بخش اجرايي مخالفان اصلاحات بر دوش او افتاد. تشکيل گروه آبادگران به مرکزيت جمعيت تازه تاسيس ايثارگران، اگر چه مجموعه جناح راست را به تبعيت و حمايت از راستگرايان تندرو واداشت، اما اين ائتلاف چندان نپاييد و نخستين شکاف ها ميان راستگرايان سنتي و تندرو در جريان انتخابات سال گذشته رياست جمهوري هويدا شد. با قرار گرفتن محمود احمدي نژاد بر صندلی رياست، راستگرايان سنتي به يکباره خود را با موقعيت تازه اي رو در رو ديدند. هاشمي رفسنجاني در دور دوم انتخابات از سوي گروه جديد به عنوان نماد 27 ساله جمهوري اسلامي، و نشانه همه مصيبت ها معرفي شد، به همراه او البته راست سنتي نيز در امان نماند.

احمدي نژاد در نخستين روزهاي پيروزي راهي قم شد تا با رهبر معنوي اش، مصباح يزدي ديدار کند. از آن پس بود که راست سنتي خود را در حال حذف از حکومت ديد. تيم نظامي- امنيتي مصباح يزدي چنان مهره هايش را در دولت چيد که سهم راست سنتي به حداقل ممکن رسيد. در اين ميان رهبر جمهوري اسلامي همزمان با تفويض بخشي از اختيارات خود به هاشمي تلاش کرد تا نگراني هاي انتقال قدرت به راستگرايان تندرو را کاهش دهد. اما چرخ قدرت راست افراطي به راه افتاده بود.از همان زمان پيش بيني مي شد که انتخابات مجلس خبرگان نيز که اکثريت آن در اختيار راست سنتي است، با تلاش تيم مصباح يزدي براي در اختيار گرفتن اين اکثريت، مي تواند محل چالش بعدي باشد. و وقتي يک هفته پيش برخي از شاگردان مصباح يزدي در موسسه امام خميني، سخنراني هاشمي رفسنجاني را آن هم در زمانی که از تلويزيون سراسری پخش می شد، بر هم زدند، عالي ترين مقامات کشور توانستند جدي شدن اين چالش را لمس کنند.

بي جهت نبود که اغلب روحانيون جناح راست، بيانيه هايي در محکوميت اين اقدام منتشر کردند. روزنامه جمهوري اسلامي که به عنوان سخنگوی روحانيت جاافتاده است و از همين رو در مجادلات اخير هم از هاشمی رفسنجانی حمايت می کند خبر داد که حتي آيت الله خامنه اي نيز "اخلال در سخنراني آيت الله هاشمي رفسنجاني در مراسم بزرگداشت قيام 15 خرداد را اقدامي خطرناك دانستند و معتقدند بايد با عوامل اين جريان برخورد قاطعانه شود. اين مطلب را ايشان به آقاي هاشمي رفسنجاني گفته اند."

فردای حادثه مسوولان مرکز پژوهشی امام خمينی در برابر فشار و اصرار خبرنگاران ناگزير افشا کردند که عوامل اغتشاش از شاگردان اين مدرسه بوده اند و آشکار شد که ناظم تعيين شده توسط مصباح يزدی سردسته آنان است. مسعودي خميني، توليت آستان حضرت معصومه در بيانيه که منتشر کرد بدون نام بردن از موسسه تحت رياست مصباح خبر داده که سه روز پيش از مراسم ، افرادي به او زنگ زده و به او گفته اند که: "تو دعوت كردي كه هاشمي براي سخنراني بيايد"، و او را تهديد کرده اند که "حالا مي بيني كه چه خواهد شد، و به حسابت خواهيم رسيد."

فرقان جديد

روزنامه کيهان دو روز پس از اغتشاش در قم، در مقاله اي به قلم حسين شريعتمداري همان روشی را در پیش گرفت که در موارد گذشته اتخاذ کرده بود وقتی که گروه های تندرو، لباس شخصی ها، بسيجی ها، و گروه های خودسر، هر زمان که دست به اعمال می زدند که با انتقاد جامعه روبرو می شد. نماينده ولی فقيه در کيهان تلاش کرد تا برهم زنندگان سخنراني هاشمي را به اصلاح طلبان و حتي به نيروهاي خارجي نسبت بدهد. اين روزنامه نوشت: "افراد وابسته به آن سوي مرزها - چه مستقيم و چه با واسطه- دست به تشنج آفريني زده اند.اين احتمال بسيار جدي است و اين روزها نمونه هاي مشابه و كشف شده آن در برخي از آشوب ها ديده و شناسايي شده است."

اما اين بار روزنامه جمهوري اسلامي راهی ديگر در پيش گرفت و در يادداشتي با عنوان "هشدار! فرقان ديگري در راه است" با اشاره به فعاليت هاي گروه فرقان در سالهاي اول انقلاب و ترور برخي از روحانيون از جمله مرتضي مطهري نوشت: "آن روزها گروه فرقان اشخاص را ترور فيزيكي مي كردند، اما امروز جريان آلوده اي كه همان نيت گروه فرقان را در سر مي پروراند، به ترور شخصيت ياران انقلاب و نزديكان امام و پويندگان حقيقي راه امام مشغول است." اين روزنامه بدون اشاره مستقيم به مصباح يزدي و هواداران وی از "فرقان جديد" ياد کرد و نوشت: "ما چه وظيفه اي داريم و چگونه عمل مي كنيم؟ آيا از خود سئوال كرده ايم چه چيزي باعث رشد مجدد تفكرات فرقاني شده است اگر اين سئوال را از خود نپرسيده ايم بهتر است بپرسيم و چاره اي بيانديشيم. چون اين هشداري جدي است كه فرقان ديگري در راه است."

جمعي از اساتيد حوزه علميه قم نيز روز گذشته با انتشار بيانيه اي با تاکيد بر غفلت روحانيان در چند سال اخير و پاگرفتن "جرياني متصلب و مخالف نوآوري و روشن بيني حوزوي" و همچنين با اشاره به "ممانعت حوزويان در چند سال اخير از بازخواني پاره اي احکام اسلامي به خاطر نگراني از روشنفکري ديني" تاکيد کردند که: "اين ممانعت، موجب رونق گرفتن جريان متصلب و مخالف نوآوري و روشن بيني حوزوي شد، بدان گونه كه عملا جمود و تصلب بر تحقيقات عالمان بزرگ گذشته، افتخار به شمار آمد و به هرگونه نوآوري و بازخواني احكام شرعي ـ گرچه با تكيه به روش اجتهاد جواهري و فقه پربار و ژرف شيعه ـ با ديده ترديد و بدبيني نگريسته شد و طرفه آنكه در باب پاسخ گويي به شبهات انبوه شبهه افكنان هم اقدام بايسته و در خوري به سامان نرسيد."

حالا مصباح يزدي که با اتکا به حضور همفکران و مقلدانش در دولت، و برخي نهادهاي قدرتمند، در ماه هاي گذشته خود و شاگردانش را براي حضور در مجلس خبرگان رهبري آماده مي کرد، با شرايط تازه اي مواجه شده است. کسی که بارها از تريبون رسمي نماز جمعه خشونت را جزيي از اسلام معرفي کرده و کشتن مخالفان را نيز به انحاء گوناگون حلال دانسته، در دو روز اخير به صراحت با خوارج مقايسه شده، و شاگردانش "فرقان جديد" خوانده شده اند. تکذيب مشارکت برنامه ريزی شده شاگردان مدرسه تحت رهبری مصباح در حمله به هاشمي نيز، نتوانسته کمکي به ماجرا کند.

سرنوشت فرقان، سرنوشت مصباح؟

گروه فرقان که با شرکت تعدادي از روحانيان جوان و تندرو در سال 1355 شکل گرفت، در نخستين سال پس از تشکيل جمهوري اسلامي به ترور برخي از روحانيان نزديک به آيت الله خميني دست زد.مرتضي مطهري، مفتح، قاضي طباطبايي و خود هاشمي رفسنجاني از جمله اين افراد بودند. نمايي که از اين گروه در افکار عمومي وجود دارد، گروهي با گرايش فکري حجتيه و از منتظران امام غايب شيعيان است. اکبر گودرزي جوانی که توانسته بود تا سن بيست و پنج سالگي براي بيش از بيست جزء قرآن‌، حدود بيست جلد تفسير بنويسد، رهبري اين گروه را بر عهده داشت.علاوه بر اين گودرزي براي صحيفه سجاديه نيز شرحي دو جلدي داشت‌. كتابي نيز در شرح دعاي عرفه و جزوه‌اي ديگر در شرح‌ خطبه امر به معروف امام حسين دارد. همين طور كتاب پرحجمي تحت عنوان توحيد و ابعاد گوناگون ‌آن ‌نوشته است‌.او نيز اگر عمري مي يافت چه بسا که از او به عنوان فيلسوف و مرجع گرانقدر ياد مي شد، و مي توانست در سال هاي اخير رهبري مخالفان اصلاحات را بر عهده بگيرد. با اين همه گودرزي به همراه تعدادي از همفکرانش بازداشت و در سوم خرداد 1359 با وجود مخالفت عده ای از روحانيون با نفوذ، به تاکيد آيت الله خمينی اعدام شد. گروه فرقان نيز به گفته مقامات کشور متلاشي شد. البته هرگز اطلاعات کامل درباره فرقان منتشر نشد و همين ابهام حتي برخي را به اين نتيجه رساند که گروهي از مقامات جمهوري اسلامي آن را بر عليه گروهي ديگر مورد استفاده قرار دادند.

گروهی از صاحب نظران معتقدند گروه مصباح يزدي اگر چه اشتراکاتي با گروه فرقان دارد، اما تفاوت هاي چشمگيري نيز بين آنها هست.مصباح يزدي، بر خلاف گروه فرقان که بر سر تهيه يک واحد آپارتمان به دام اعضاي کميته انقلاب افتادند، دارای امکانات وسيع مالی و اقتصادی و اداری است. طرفداران مصباح در جريان تغييراتي که بعد از سوم تیر رخ داد در پست هاي حساس قرار گيرند. محمود احمدي نژاد، مشاورانش در دولت، برخي از وزرا، تعداد زيادي از استانداران، بسياري از فرماندهان نظامي از جمله ياران مصباح هستند. علاوه بر اين گروه مصباح يزدي به منابع مالي گسترده اي دسترسي دارد. خلاصه آنکه اگر گروه فرقان تنها 35 عضو داشت و به ماديات نظر نداشت، فرقان جديدي که روزنامه جمهوري اسلامي نسبت به آن هشدار داده، تنها در دولت چندهزار نيرو دارد و بودجه هاي پيدا و ناپيداي آن سر به ارقام نجومي مي زند.

اگر چه پيش از اين صدها سخنراني در سراسر کشور توسط تندرو ها به هم خورده، و ده ها سخنران نيز در چنين حوادثي مورد ضرب و شتم قرار گرفته اند، اما به نظر مي رسد چشم جناح راست تازه بر روي واقعيت هايي که خودش زمينه ساز شکل گيري آن بوده باز شده است. ديگر به نظر مي رسد که راست سنتي بايد بارديگر سخنان علي يونسي، وزير سابق اطلاعات را در آخرين روزهاي وزارتش مرور کند. هشدارهاي او يک به يک در حال وقوع است.

يونسي در آخرين روزهاي وزارتش، بحران قوميت ها را يکي از بحران هاي آينده جمهوري اسلامي خوانده بود، و نسبت به بازگشت فرقانيسم هشدار داده و با اشاره به رواج نوع تازه اي از مداحي ها و سخنراني ها در مراکز مذهبي گفته بود: "رشد تعصبات کور مذهبي که به دور از معارف و بصيرت ديني و بدون وصل به جايگاه هاي عميق روحانيت، صورت و بيشتر توسط افراد جاهل شکل مي گيرد، به تشکيل گروههاي تروريستي شبيه فرقان منجر شود."

هنوز زودست پاسخ دادن به اين سئوال که آيا مصباح و يارانش به سرنوشت فرقان دچار خواهند شد، يا همراهان و وفاداران بنيانگذار جمهوری اسلامی، همچون فرقان اصلی موفق خواهند شد، گروه جديد را هم دفع کنند.