هواداران ميراث فرهنگي نگران تکرار روش های طالباني

اين بار، نگراني از تخريب طاق بستان

همزمان با اعلام انقلاب فرهنگي نوع چيني از سوي رييس جمهور، و به دنبال درگيري کارشناسان و مقامات دولتي بر سر حفظ آثار تاريخي اصفهان، اخبار رسيده حکايت از آن دارد که تکرار همان داستان در کرمانشاه با توجه به اهميت طاق بستان در سطح بين المللي مي رود که چالش تازه اي بين کارشناسان و دولت احمدي نژاد ايجاد کند که همچون موضوع ساختمان ميدان شاه اصفهان از حمايت هاي جهاني هم برخوردار خواهد بود.
کارشناسان باستان شناس و اهل فرهنگ با تکرار حادثه اصفهان در کرمانشاه معتقدند که ديگر گذر دادن مترو از منطقه حفاظت شده ميراث فرهنگي امري تصادفي نيست بلکه کاملا حساب شده و از فرهنگي مايه مي گيرد که هر نوع توجه به دوران قبل از اسلام را عملي لغو و کافرانه مي داند.

علني شدن درگيري هواداران ميراث فرهنگي با شهرداري کرمانشاه درست در زماني اتفاق افتاده که دو روز گذشته فرهنگيان و روشنفکران و هنرمندان اصفهاني اجتماعي را تدارک ديده بودند که اساس آن ابراز نگراني از موافقت سازمان ميراث فرهنگي با گذر مترو از خيابان چهار باغ بود. سازمان ميراث فرهنگي کشور که در دوران رياست حسين مرعشي در دولت خاتمي در نامه اي مخالفت کارشناسانه خود را گذر مترو اصفهان از منطقه حفاظت شده چهارباغ را صريح اعلام کرده بود، گفته مي شود بنا به تصميم رحيم مشائي معاون پرآوازه احمدي نژاد با نظر مثبتي نسبت به تقاضاي پيمانکاران شهرداري اصفهان اعلام داشته که بار ديگر اين پرونده را به عده اي از کارشناسان سپرده است. در حالي که آقاي دادخواه وکيل مدعيان ميگويد چه اتفاق جديدي افتاده زمين همان زمين است و آثار تاريخي همان و کارشناسان هم نظرشان واضح، بار ديگر گشودن اين پرونده جز آن که قصد ناديده گرفتن دستورهاي قبلي را دارند چه هدفي داشته باشد.

با اين ترتيب بود که کرمانشاهي ها هم نگران شدند که مبادا با آغاز عمليات حفاري براي مترو شهرشان همان ماجرا تکرار شود و به همين جهت جمعي از مردم كرمانشاه پيشاپيش نسبت به خطراتي كه اين اثر 1700 ساله را تهديد مي‌كند، اقدام كرده و براي جلوگيري از خطرات احتمالي يا تفويض وكالت به محمدعلي دادخواه به تلاش خويش در اين زمينه رنگ و بويي تازه داده‌اند.

محمدعلي دادخواه با تاييد اين خبر گف: اگر اين اقدامات ادامه يابد مكان‌ها و قسمت‌هايي كه مورد تاييد يونسكو است و به ثبت جهاني رسيده از آثار مورد حمايت خارج مي‌شود.

زمان حساس
انتخاب زمان اين حرکت از آن جهت اهميت دارد که بر اساس گزارش ميراث خبر، استانداري و شهرداري كرمانشاه قصد دارند احداث قطار شهري كرمانشاه را در سفر رئيس‌جمهوري به تصويب هيات دولت برسانند. در صورت تصويب اين طرح شانس ثبت جهاني طاق‌بستان به صفر مي‌رسد. اين دو مقام در گفت‌وگو با يكي از روزنامه‌هاي محلي قصد خود را اعلام داشته اند.

پيش از اين معاون حمل‌ونقل و ترافيك شهر كرمانشاه اعلام كرده بود طرح مطالعات جامع ترافيك شهر كرمانشاه، مصوب شوراي عالي ترافيك شهرهاي ايران، مسيري شمالي- جنوبي را براي قطار شهري مشخص كرده است كه به طاق‌بستان منتهي مي‌شود.

آن چه علاقه مندان محلي به فرهنگ و جهانگردي را به نگراني انداخته بي اعتنائي سازمان ميراث فرهنگي به تمامي ماجرائي است که بر سر ساخت مترو در کرمانشاه شروع شده، مسوولان در پاسخ مي گويند هنوز طرح در کليات است اما در سال 80 وقتي خبر از بررسي طرح پيشنهادي بخش‌هاي شمالي كرمانشاه براي گذرگاه هاي عبوري مطرح شد سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اعلام كرد ايستگاه راه‌آهن شهري و تقاطع ويژه آن در مفصل شكارگاه با ضوابط اين سازمان مغايرت دارد و اجراي آن امكانپذير نيست. اما دو سال بعد سازمان ميراث فرهنگي به رغم مخالفت بسياري از كارشناسان، با ساخت پل صيادشيرازي موافقت كرد، به شرط ارائه نقشه‌ها از سوي استانداري و حذف راستگرد پل، اما استانداري از هر دو کار سرباز زد و پل را ساخت.

توجيه جناحي خاص از دولتي ها همانند ماجراي اصفهان اين است که رفتن مترو به نزديکي طاق بستان باعث تشويق بازديد کنندگان به ديدار از اين سايت هاي تاريخي مي شود. چنان که معاون حمل و نقل و ترافيك كرمانشاه هنوز اتفاقي نيفتاده در برابر کارشناسان ميراث فرهنگي جبهه گرفته و گفته سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اگر به سايت‌هاي تاريخي توجه دارد چرا ديوار شكارگاه خسرو به زباله‌داني تبديل شده است يا چرا اجازه ساخت بيمارستان را در اين محدوده داده است. آيا يك هتل در حريم طاق‌بستان ساخته نشد؟ چرا سازمان ميراث فرهنگي استان آن روز به اين طرح‌ها اعتراض نكرد و مجوز ساخت صادر كرد؟ چرا بايد امروز به اين طرح كه تنها كليات آن تصويب شده است اعتراض كند؟ به هر حال ما در ابتداي كار هستيم. ديگر اعضاي دولت احمدي نژاد استدلال هاي بهتري هم جمع کرده اند از جمله اين که مگر زير موزه لوور پاريس مترو عبور نمي کند.

روز گذشته روزنامه اعتماد ملي با طرح نظرات گروه هاي مختلف نوشت اين نظرات در حالي عنوان شده كه هم‌اكنون ايجاد ترك‌هاي عميق در طاق‌بستان‌به تخريب آثار 1700 ساله آن منجر شده است و كارشناسان براي نجات بخشي از آثار صخره‌اي اقدام كرده‌اند.
كارشناسان اعتقاد دارند ساخت مترو در نزديكي طاق‌بستان‌نه‌تنها بحث جهاني شدن آن را منتفي مي‌كند بلكه ايجاد لرزه در زير طاق باعث تخريب بيشتر اين آثار مي‌شود.

نگران نباشيد
از سوي ديگر بيرانوند مدير سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كرمانشاه نيز خبر تصويب كليات احداث قطار شهري را در حدي ندانست كه به اعتراض سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري بينجامد. ‌و گفت هيچ سازماني نمي‌تواند بدون مجوز سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري پروژه‌هاي عمراني خود را اجرا كند. اما همين شخص در پاسخ سئوال خبرنگاران در مورد پل صياد شيرازي در عرصه و حريم درجه شكارگاه خسرو را که کارشناسان فرهنگي با آن مخالف بوده اند، موافقت شوراي‌عالي شهرسازي كشور را دليل آن دانست و گفت زماني كه شوراي‌عالي شهرسازي با ساخت آن موافقت كرد نمي‌توانستيم از ادامه ساخت آن جلوگيري كنيم.

درگيري اهل تاريخ و فرهنگ با مديران دولتي بي اعتنا به اين مباحث که به نظر مي رسد بي اعتنائي شان ريشه هاي اعتقادي دارد، تنها به اصفهان و کرمانشاه خلاصه نمي شود چنان که در همين روزها يک همبستگي جهاني بر سر جلوگيري از آب بندي سد سيوند در استان فارس در کارست که توجه مراکز فرهنگي جهاني را جلب کرده و هزاران ايراني از مراجع جهاني خواسته اند بازرساني براي نظارت بر آب بندي سيوند که گفته مي شود مزار کوروش [پاسارگاد] را به زير آب مي برد، اعلام دارند.

در همين ارتباط اخيرا يک سايت اينترنتي براي جلب توجه عمومي با مونتاژ دو عکس، پاسارگاد را در وسط درياچه اي نشان داده و چنين پيداست که بعضي از ايرانيان مقيم خارج از کشور هم به تصور افتاده اند که چنين حادثه اي رخ داده و تاثر خود را اعلام داشته اند.

به هر حال آن چه فرهنگ دوستان را نگران کرده درگيري بين مديران اجرائي و کارشناسان ميراث فرهنگي نيست که شبيه به آن در همه جاي دنيا ملاحظه مي شود بلکه تخريب حساب شده مراکزي است که ميراث فرهنگي باستاني ايران در آن جا قرار دارد. اين گروه با يادآوري نظرات اعلام شده بعضي از روحانيون تندرو و هواداران متعصب بنيادگرائي اسلامي مي گويند با همان نگاهي که طالبان توانستند باميان را منفجر کنند، کساني مي توانند در صدد از بين بردن آثار تمدن باستاني ايران باشند.