بحران آلودگي‌هوا در پايتخت همزمان با هفته هواي پاك

تهران بوي دود مي‌دهد

مرضيه سعادت

سالانه بین 5 تا 6 هزار نفر بر اثر آلودگی هوا در شهر تهران جان مي‌دهند/هواي آلوده در ماه اول بارداري احتمال بروز بيماري‌ها و نارسايي‌هاي قلبي در جنين را افزايش مي‌دهد/سال گذشته 89تهراني براثر ايست قلبي فوت كردند.

ایلنا: در 9ماه اول امسال 34روز ناسالم، ‏‌يك روز بسيار ناسالم و يك روز هشدار در زمينه آلودگي هوا داشته‌ايم كه اين تعداد روز آلودگي تفاوت چنداني با مدت مشابه سال قبل ندارد و اين خبر از نظر معاون سازمان حفاظت محيط زيست خوب است چراكه مي‌تواند بگويد در دو سه سال گذشته روند آلودگي هوا در تهران صعودي نبوده و رشد آن متوقف شده است!
به گزارش خبرنگار ايلنا، به نظر مي رسد چانه‌زني بر سر حل مشكلات فني در توليد خودروها و موتورسيكلت‌هاي داخلي در مسئولان از اعلام اولتيماتوم پليس به صنايع خودروساز تا عدم پاسخگويي مناسب همچنان پابرجاست و كسي به فكر سلامت مردم نيست،طبق آمار سازمان جهانی بهداشت، سالانه 3 میلیون نفر در اثر آلودگی هوا در سطح جهان جان خود را از دست می‌دهند.

الزام رويايي خودروسازان و موتورسكلت‌ها براي رعايت استانداردها
اصيليان -معاون سازمان حفاظت محيط زيست -علت افزايش مونواكسيد كربن در كشور تردد خودروهاي غيراستاندارد و افزايش دي‌اكسيد‌كربن در كشور استفاده از گازوئيل غيراستاندارد در كشور مي‌داند و در مورد وضعيت موتورسيكلت‌ها در كشور مي‌گويد:‌ موتورسيكلت‌ها از ابتداي امسال مجبور شده‌اند استاندارد يورو يك را رعايت كنند و از ابتداي سال 89 نيز موتورسيكلت‌سازان را موظف به رعايت استانداردهاي يورو 2مي‌كنيم. اگر موتورسيكلت‌سازان نتوانند استاندارد يورو 2را رعايت كنند اجازه ساخت موتورسيكلت‌ به آنها داده نشده و موتورسيكلت‌هاي آنها شماره‌گذاري نمي‌شود.
وي همچنين در رابطه با استاندارد خودروها در ايران گفته‌ چون ما مصرف‌كننده تكنولوژي وارداتي هستيم نمي‌توانيم به خودروسازها بگوييم كه حتما بايداستاندارد يورو پنج را در ساخت خودرو رعايت كنند بنابراين براساس توافقاتي كه بين سازمان محيط‌زيست با وزارت صنايع صورت گرفته است از ابتداي سال 89 خودروسازها بايد استاندارد يورو سه را پاس كنند. سازمان حفاظت محيط‌زيست با هيچ‌كس شوخي ندارد و در صورتي اين استاندارد رعايت نشود توليد را متوقف مي‌كنيم.
اين در حالي است كه وحيد نوروزي- مشاور محيط زيست معاون ترافيك شهردار تهران – مي گويد: مشکل اين‌ جاست که خودروسازان با نهادي که استاندارد را برايش صادر مي‌کند، ارتباط معقولي ندارند و در واقع کارخانجات خودروسازي به صورت انحصاري خودرو وارد بازار مي‌کنند و وظايف نظارتي هم از سوي سازمان حفاظت از محيط‌زيست به سازمان گسترش و نوسازي صنايع به نمايندگي از توليدکنندگان خودرو تفويض شده است.
وي با اشاره به اينكه برنامه جامع كاهش آلودگي هواي تهران كه امسال سال آخر خود را سپري مي‌كند هيچگاه به تصويب دولت و مجلس نرسيده پيشنهاد مي‌دهد كه اكنون كه سال آخر اين برنامه ده ساله است همگان بايد بنشينند و يك برنامه جامع جديد بنويسند.آلودگي هوا انسان‌ها را مي‌كشد و اين يك واقعيت است و نبايد در اين زمينه تعارف كنيم،هرسال تعداد مرگ و ميرهاي ناشي از آلودگي هوا افزايش مي‌يابد و نياز است دادستان كل كشور بر موضوعات كاهش آلودگي هوا نظارت كند.

فوت سالانه بین 5 تا 6 هزار تهراني بر اثر آلودگی هوا
سعید متصدی- متخصص بهداشت محیط و آلودگی هوا و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نيز در اين باره گفته است كه سردرد، سرگیجه،سوزش چشم، بی حوصلگی از جمله عوارض خفیف آلودگی هواست که در همه افراد دیده می شود و البته گروه‌های خاص از جمله بیماران، کودکان و سالمندان بیش از همه تحت تاثیر این عوارض هستند.
وی ادامه مي دهد: بر اساس اطلاعات موجود به طور کلی سالانه بین 5 تا 6 هزار نفر بر اثر آلودگی هوا در شهر تهران جان خود را از دست می‌دهند که بیشتر این مرگ‌ها به علت آلودگی هوا در روزهایی است که در وضعیت هشدار یا اضطرار قرار دارد.

افزايش ناهنجاري‌هاي جنيني بر اثرآلودگي هوا
اثرات مضر آلودگي هوا تنها به اينجا ختم نمي‌شود بلكه طبق بررسي‌هاي اخير بر سلامت جنين نيز اثرات سوء برجاي مي‌گذارد، دکتر
ابولفضل مهدي زاده - متخصص زنان و مامايي - در اين باره هشدار مي‌دهد كه مواجه شدن با هواي آلوده به خصوص در ماه اول بارداري احتمال بروز بيماري‌ها و نارسايي‌هاي قلبي و يک مجموعه بيماري‌ها و ناهنجاري‌هاي اندامي را در جنين افزايش مي‌دهد.
وي گفته است: با توجه به اينکه در هفته‌هاي 8 تا 12 حاملگي، مغز جنين شروع به رشد و شکل‌گيري مي‌کند و اختلال در رشد آن مي‌تواند در توانايي‌هاي مغزي جنين تاثير بگذارد،بهتر مادران در معرض هواي آلوده قرار نگيرند.
احتمال بروز صدمات جنين تا آنجا مشهود و هشدار برانگيز شده كه مرضيه وحيد دستجردي - وزير بهداشت به ايلنا گفته است كه ‌در عين حال كه مي‌دانيم آلودگي هوا بر سلامتي افراد اثر مضر دارد اما حتما بررسي تاثيرات آلودگي بر جنين نياز به پژوهش دارد به همين دليل كادري از پزشكان و متخصصان زنان به صورت دقيق و علمي بر اين مسئله تحقيق را آغاز مي‌كنند.
وي ادامه مي دهد: ما وظيفه خودمان مي‌دانيم بخشي از آزمايشات و اعلام شاخص‌ها را بازگو كنيم اما اقدامات اجرايي براي مبارزه با آلودگي مربوط به ستادي متشكل از وزارتخانه‌هاي مرتبط مانند وزارت صنايع، وزارت نفع و شهرداري است بنابراين بايد اقدام اجرايي توسط وزارتخانه‌هاي صنعتي انجام شود ما نيز كه مسئول سلامتي هستيم مسائل را در اين ارتباط پيگيري مي‌كنيم.

عدم اعلام موارد فوتي از سوي وزارت بهداشت
در حالي وزير بهداشت دوره دهم احمدي‌نژاد خبر از اعلام آمارها و شاخص‌ها مي‌كند كه سال گذشته در زمان كامران باقري لنكراني و همزمان با بحران آلودگي هواي تهران كه منجر به تلفات بسياري شد، وزارت بهداشت از اعلام آمار صرفه نظر كرد درحالي كه در همان‌روزها مسئولان شهرداري تهران ازافزایش 15 درصدی مرگ ناشی از ایست قلبی خبر داده بودند.
اين اختلاف نظر تا آنجا پيش رفت كه سازمان بهشت‌زهرا نيز اعلام كرد 89 تهرانی در همان زمان به دلیل ایست قلبی فوت کرده بودند و در پی اعلام این آمار بود که مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست ضمن درخواست از وزارت بهداشت مبنی بر انجام فعالیت‌های پژوهشی به منظور تعیین درصد سکته‌های بر اثر آلودگی هوا اعلام کرد که شهرداری آماده هرگونه همکاری با این وزارتخانه است؛ اما وزارت بهداشت در واکنش به این موضوع شهرداری را در جایگاه اعلام این آمار ندانست و پزشکی قانونی را مسئول اعلام این گونه آمار برشمرد.

افزایش 40 درصدی میزان موارد سقط جنین در نقاط آلوده تهران
طبق بررسي‌هاي علمي انجام شده سکته قلبی نخستین عامل مرگ و میر تهرانی‌ها است؛ اما اینکه چند درصد از این سکته‌ها بر اثر آلودگی هوا اتفاق افتاده موضوعی است که شهرداری تهران سال گذشته معتقد بود وزارت بهداشت تاکنون به آن نپرداخته است؛ هرچند كه شهرداری تهران مبنی بر افزایش 40 درصدی میزان موارد سقط جنین در نقاط آلوده تهران کرده بود، وزارت بهداشت به در دست اجرا بودن این بررسی‌ها در وزارتخانه‌ متبوع تاکید کرده و یاد آور شده بود که به زودی نتایج نهایی حاصل از موارد مرگ و میر و سال‌های عمر از دست رفته ناشی از آلودگی هوا برای تهران و تعدادی از شهرهای دیگر را اعلام مي‌كند، اتفاقی که هنوز رخ نداده است و بايد اميدوار بود كه با پيشنهاد وزير بهداشت فعلي گروه پزشكي تشكيل شود و در اين زمينه كاري انجام شود.

به علت آلودگی هوا، عمر تهرانی‌ها، 5 سال کوتاه‌تر شده است
بر طبق برآورد بانک جهانی، ارزش اقتصادی تلفات جانی و خسارت‌های ناشی از آلودگی هوا در ایران، سالانه بیش از 8/ 1 میلیارد دلار است و در آمار دیگری، گفته شده به علت آلودگی هوا، عمر تهرانی‌ها، 5 سال کوتاه‌تر شده است.و در جاي ديگر آمده كه میزان آلاینده‌های شهر تهران حدوداً 5/2 برابر استاندارد جهانی است و سال گذشته 125 روز هوای ناسالم در تهران وجود داشت و این در حالی است که براساس استاندارهای جهانی حد قابل تحمل 100 روز است که در صورت رسیدن به 200 تا 300 روز وضعیت هشدار‌دهنده می‌شود.

رتبه 17 ايران در ميان كشورهاي آلوده
مرگ و میر، بروز بیماری‌های ریوی، کم هوشی کودکان، کاهش بازده فکری و کاری افراد جامعه، تنش‌های عصبی و خستگی جسمی و روحی، سقط جنین و همچنین هزینه‌‌های ناشی از درمان و بهبود بیماران، تنها بخشی از اثرات زیانبار آلودگی هوا در کلان‌شهرهای جهان است، كلان‌شهرهايي كه براساس آخرین آمارهای جهانی از نظر آلودگي هوا بررسي شده‌اند ایران در میان 133کشور، ايران ردیف 17 را از نظر آلودگی هوا دارد.

طرح جامع کاهش آلودگی هواي تهران خاك مي‌خورد
بر اثر اعلام برخی کارشناسان كه خودروها و کارخانجات صنعتی حاشیه تهران عامل ۸۰ درصد آلودگی این شهر هستند و اعلام تلفات جاني آلودگي، برای حل این معضل همیشگی در شهر تهران دولت در سال 79 تصمیم گرفت برنامه‌ای با عنوان «برنامه جامع آلودگی هوای تهران» را به اجرا در آورد که بر اساس آن باید ظرف مدت 10 سال کیفیت هوای پایتخت به شرایط قابل تنفس و سالم می رسید.
البته این برنامه هیچگاه مطابق برنامه پیش نرفت و حتی گزارش‌ها نشان می‌دهد وضعیت هوای تهران در آستانه پایان یافتن این برنامه بدتر از قبل نیز شده است. همزمان گزارش‌های دیگری حکایت از آن دارد که این برنامه حتی به صورت کامل نیز تدوین نشده و هنوز بندهایی از آن در انتظار تصویب دولت به سر برده و همچنان خاک می خورد. به همين دليل مشاور محيط زيست معاون ترافيك شهردار تهران خبر از تدوين برنامه‌اي جديد كه قانون‌مند بوده و 5 ساله تدوين شود خبر مي‌دهد.
حال بايد ديد كه سرانجام طرح جامع کاهش الودگی هواي تهران به كجا مي رسد؟ وضعيت سلامت كودكان، سالمندان و زنان باردار، بيماران قلبي و ريوي چه مي شود؟ چراكه خارج از گمانه‌زنی‌ها و بیانیه‌ها و برگزاري همايش‌ها در هفته هواي پاك و استفاده نمادين مسئولان از وسايل حمل و نقل عمومي، به تازگی، محققان دانشگاه هاروارد، با همکاری محققان دانشگاه بریگام، نتایج مطالعه‌ای را چاپ کرده‌اند که نشان می‌دهد با کم کردن آلودگی هوای شهرهای صنعتی، می‌توان تا 5 ماه به عمر افراد اضافه کرد.