گرانی، قاچاق، تحریم و واردات بی‌رویه، وضع صنعت چرم را بحرانی کرده است

كالايي با سابقه 3 هزار سال توليد حاشيه نشين شده است؛

صنعت چرم به بايگاني مي‌رود

ايلنا: بر اساس يافته‌هاي تاريخي پوست حيوانات نخستين پوشش انسان بوده است. ديرين شناسان هم معتقدند كه استفاده از پوست حيوانات به شكل چرم در ايران باستان سابقه‌اي 3 هزار ساله دارد.
به‌ گزارش خبرنگار ايلنا، صنعت چرم ايران از سال 1348تا سال 1357خورشيدي از رشد بسيار خوبي برخوردار بود به‌گونه‌اي‌ كه طي اين مدت صنعت چرم ايران توانست با تاسيس 5 كارخانه بزرگ و مدرن حتي از تركيه كه دركنار ايتاليا از صاحبنامان صنعت چرم جهان به شمار مي‌رود نيز پيشي بگيرد.
هرچندكه به ‌گفته فعالان صنعت چرم در حال حاضر حدود 250 كارگاه و كارخانه چرم‌سازي درايران فعاليت مي‌كنند كه عمدتاً درشهرهاي ورامين، مشهد، تبريز، همدان و زنجان مستقر هستند اما مشكلات زيادي بر سر راه ادامه فعاليت اين واحدها وجود دارد به گونه‌اي كه كم نيستند واحدهايي كه عطاي اين كار را به لقايش بخشيده‌ و از صنعت چرم كناره‌گيري كرده‌اند.
اگر سري به شهرك صنعتي چرم شهر ورامين كه در 25 كيلومتري ورامين و درفاصله 85 كيلومتري تهران واقع شده بزنيد اوضاع خراب صنعت چرم را خواهيد ديد.
اورنگ جوادي، رييس هيات امناي چرم شهر ورامين با اشاره به حضور 140 واحد چرم‌سازي در اين شهرك صنعتي مي‌گويد: 70 واحد با حدود 50 درصد ظرفيت كار مي‌كنند و تنها حدود 15 واحد هستند كه با تمام ظرفيت خود توليد مي‌كنند و بقيه كارگاه‌ها نيز همزمان با اوج‌گيري بحران در صنعت چرم از سال‌هاي 84 و 85 به طوركل تعطيل‌كرده‌اند.
وي با بيان اين‌كه‌ گراني باعث شده‌ كه مردم‌ كشتار دام كمتري داشته باشند و به تبع آن صنعت چرم هم دچار مشكل شود، تصريح كرد: با اين اوضاع بدكشتار دام، شاهد قاچاق پوست هم به كشورهايي مثل تركيه، افغانستان، پاكستان و هند هستيم.
او با بيان اين كه آماري از ميزان قاچاق پوست به خارج از ايران وجود ندارد، گفت: به اعتقاد من 40 درصدكشتار دام ايران به خارج ازكشور قاچاق مي‌شود.
رييس هيات امناي شهرك صنعتي چرم شهر ورامين با اشاره به رفتار مغرضانه كشورهاي اروپايي با ايران، اظهار داشت: اين معضل باعث شده‌ كه مواد سالامبورسازي كه از خارج كشور به خصوص ايتاليا وارد ايران مي‌شود با هزينه‌هاي چند برابري وارد كشور شود.
به‌گفته جوادي درسال 1384حدود 1850 كارگر در چرم شهر ورامين اشتغال داشته‌اند كه در حال حاضر اين تعداد به 850 كارگر كاهش يافته است كه خود اين موضوع‌ گواه بحران درصنعت چرم ايران است.
وي با تاكيد بر اين‌كه به علت واردات بي‌رويه چرم از چين وضعيت صنعت چرم‌سازي درمرز بحران قراردارد، اظهار داشت: اين درحالي است كه پوست بدون پشم (وت بلو) توليد داخل‌ كه غير بهداشتي‌ترين و سخت‌ترين مرحله چرم‌سازي است به خارج ازكشور قاچاق مي‌شود و درحقيقت خارجي‌ها ماده اوليه مرغوب را با قيمت ناچيز تبديل به‌كالاهايي با ارزش افزوده فراوان مي‌كنند.
جوادي با بيان اين‌كه تا چندي پيش مسولان دولت اقدامي براي خروج و قاچاق چرم ازكشور انجام نداده بودند، خاطر نشان‌كرد: چند ماهي‌است كه هيات دولت مصوب‌ كرده كه به‌ ازاي هر فوت چرم گاوي 4200 تومان عوارض‌ گمركي دريافت شود تا بدين‌وسيله جلوي خروج اين ماده ارزشمند از كشورگرفته شود اما متأسفانه چون متخصصي دراين زمينه در مبادي خروجي‌ كشور وجود ندارد شاهديم‌ كه افراد سودجو چرم گاوي را به عنوان چرم‌ بزي ازكشور خارج مي‌كنند و كسي هم متوجه اين موضوع نمي‌شود.
وي افزود: البته با نامه‌نگاري‌هايي‌كه با وزارت صنايع داشته‌ايم مسولان گمرك قانع شده‌اند كه ناظرين گمركي استان‌ها درزمينه صادرات چرم‌ گاوي سخت‌گيري كنند اما تاكنون از اثربخش بودن اين كار اطلاعي نداريم.
رييس هيات امناي شهرك صنعتي چرم شهر ورامين با اشاره به مشكلات فراوان فعالان اين صنعت گفت: آقايان مي‌گويند جايزه صادراتي مي‌دهند اما بعد از چند سال دوندگي تازه به توليدكنندگان مي‌گويندكه سهام فلان شركت را مي‌دهيم درحالي كه يك مدير اگر خيلي هنر داشته باشد واحد خود را مديريت مي‌كند.
جوادي با انتقاد شديد از سيستم بانكي‌ كشور، مي‌گويد: طبق اظهارات مسولان شركت شهرك‌هاي صنعتي، بانك‌ها بايد قرارداد كارخانه با اين شركت را به عنوان سند بپذيرند تا اين واحدها بتوانند از تسهيلات بانكي استفاده كنند اما متاسفانه بانك‌ها خواهان ارايه سند مالكيت هستند.
جوادي با اشاره به اين‌كه انتخاب اين منطقه براي احداث شهرك صنعتي چرم شهر ورامين ازابتدا اشتباه بوده ‌است، گفت: اولين امكان شهرك صنعتي، راه دسترسي‌ آن است. اگر مسولان لطف مي‌كردند و حداقل سري به شهرك صنعتي چرم تركيه مي‌زدند متوجه مي‌شدندكه فاصلة اين شهرك تا اتوبان 6 دقيقه است اما فاصلة چرم شهر ورامين تا اولين جاده 45 دقيقه است.
او با خنده ادامه داد: شهركي‌كه 3 سال است به دليل اختلاف اداره برق و شركت شهرك‌هاي صنعتي فاقد روشنايي لازم در محوطه داخل است چگونه مي‌تواند اشتغال‌زا و با مشابه‌هاي خارجي خود رقابت كند.
جوادي با بيان اين‌كه طي 2 سال اخير حدود 20 واحد توليد چرم در شهرك صنعتي چرم شهر ورامين تعطيل شده‌اند، گفت: در هركدام از اين واحدها حداقل15 كارگر به صورت مستقيم شاغل بودند.
اما خسرو فرماني صاحب يكي ازكارگاه‌هاي نيمه تمام شهرك صنعتي چرم شهر ورامين هم دل پري دارد. او مي‌گويد: در اطراف قرچك 40 كارخانه چرم‌سازي فعاليت مي‌كردندكه حدوديك هزار كارگر داشتند كه بيشتر اين‌ كارگرها هم ايراني بودند اما 6 ماهي است كه اين واحدها به صورت كامل تعطيل شده‌اند و فقط 4 كارخانه از تعداد 40 كارخانه فعاليت مي‌كنند.
فرماني با بيان اين‌كه برخي افراد از بلوچستان ايران به خيرآباد ورامين كه مركز دلالان پوست كشور است مراجعه‌كرده و چرم‌گاوي را از پوست فروشان خريداري مي‌كنند، گفت: آنها اين چرم‌ها را به پاكستان قاچاق مي‌كنند و نيروي انتظامي ورامين هم كار چنداني دراين باره انجام نمي‌دهد و اين كار باعث نابودي هزاران فرصت شغلي دركشور مي‌شود ضمن اين كه چرم تهيه شده به صورت پاك به سايركشورها قاچاق مي‌شود و تمامي معضلات زيست محيطي تهيه چرم به ايران باز مي‌گردد.
وي مي‌گويد: واحد توليد چرمي در چرم شهر ورامين دارم كه 40 درصد پيشرفت فيزيكي در ساخت آن داشته‌ام اما حالا كه براي راه‌اندازي آن به 200 ميليون تومان تسهيلات بانكي احتياج دارم بانك‌ها از پرداخت آن خودداري مي‌كنند و اين درحالي است كه اگر واحدي 25 درصد پيشرفت داشته باشد مي‌تواند از تسهيلات بانكي استفاده‌كند.
البته براي اين‌كه مطمئن شوم صاحبان چرم‌سازي دربيان مشكلات خود غلو نمي‌كنند سري به مركز تعميرات صنعتي چرم شهر ورامين زدم. از محسن فضلي كه صاحب اين واحد توليدي است مي‌پرسم وضعيت كاري چطوراست و او مي‌گويد: از سال 1386 كار كساد شده است و با 2 نفر كارگر، روزانه فقط3 كار تعميري به ما ارجاع مي‌شود درحالي كه قبل از سال 86 تعداد25 تماس داشتيم.
او مي‌گويد: وقتي‌كار چرم‌سازها كساد باشد دستگاه‌ها هم‌كار نمي‌كنند ويا كم‌كار مي‌كنند در نتيجه اوضاع شغلي ما هم كساد مي‌شود.
فضلي مي‌گويد: وقتي‌كارخانه «چرم‌سازي تميز» كه روزگاري بزرگترين كارخانه اين صنف بود با 300 كارگر تعطيل شود واي به حال بقيه.
سري هم به يك واحد چرم‌سازي مي‌زنم. حميد صادقي مشغول كار با دستگاه بالابان است. وي با بيان اين‌كه دراين واحد 20 نفر مي‌توانند كار كنند، گفت: به دليل وضعيت نامناسب صنعت چرم در كشور درحال حاضر4 كارگر در اين واحد اشتغال دارند، خوب اگر بازار كساد باشد تعداد كارگرها هم كم مي‌شود.
او اظهار مي‌دارد: براي آمدن به چرم شهر ورامين تاكسي‌هايي هستند كه 2ساعت صبح و 2 ساعت هم عصركار مي‌كنند واگركسي خارج از اين ساعت‌ها بخواهد رفت و آمدي داشته باشد قادر به انجام آن نيست.
صادقي با بيان اين‌كه رفتار و نوع رانندگي مسافركش‌ها بسيار بد و خطرناك است، اظهار داشت، راننده تاكسي‌ها براي اين‌كه از ساعت 6 تا 8 كارگران زيادي به چرم شهر مي‌آيند سعي مي‌كنند تا با سرعت زياد دراين 2 ساعت كاركنند و اين كار جان كارگران را به خطر مي‌اندازد.
وي با اشاره به حقوق 335 هزار توماني خود، تصريح كرد: مسولاني كه از چرم شهر بازديد مي‌كنند تنها از چند واحد بزرگ بازديد مي‌كنند و كسي نيست كه به كارگران بگويد حالتان چطور است و چه مشكلاتي داريد.
صادقي با بيان اين‌كه 28 سال سابقه كار درچرم‌سازي دارد، گفت: آيا كار با اسيد خالص سخت و زيان‌آور نيست پس چرا تامين اجتماعي ما را بازنشسته نمي‌كند.
به هر حال بايد ديد كه صنعت 3 هزار ساله ايران آيا مي‌تواند به‌ كار خود ادامه دهد يا اين كه غول مشكلات بر صنعت چرم پيروز خواهد شد و اين صنعت را بايد در بايگاني صنايع فراموش شده ايران جستجو كرد.
گزارش از محمد نوروزي