خبرگزاری مهر جزئیات تاخیر و عقب ماندگی ایران در توسعه تمامی میادین مشترك نفت و گاز با هفت كشور همسایه را منتشر كرد كه جدول منتشر شده در این زمینه نشان می دهد شركت ملی نفت ایران یك بازنده تمام عیار است.

به گزارش مهر، حوزه زاگرس در منطقه خاورمیانه یكی از غنی‌ترین سفره های زیر زمینی هیدروكربوری در سطح منطقه خاورمیانه بوده كه با توجه به وجود ساختار یكپارچه هیدروكربوری تعداد قابل توجهی از میادین نفت و گاز این سفره غنی بین كشورهای منطقه همچون ایران، عراق، عربستان، عمان، امارات، كویت و قطر مشترك است.

بر این اساس ایران با در اختیار داشتن 28 میدان مشترك هیدروكربوری شامل 18 میدان نفتی، چهار میدان گازی و 6 میدان نفت و گاز با هفت كشور همسایه یكی از معدود كشورهای جهان بوده كه از این تعداد ساختار مشترك هیدروكربوری برخوردار است.
 
شركت ملی نفت ایران تولید از 10 مخزن مشترك نفت و گاز با كشورهای همسایه را از سالهای گذشته تاكنون آغاز كرده و این در حالی است كه با وجود به ورود یكصد و سومین كشف طلای سیاه در ایران، تولید از 18 مخزن هیدروكربوری مشترك هنوز آغاز نشده است.
 
در بین میادین مشترك نفت و گاز ایران، 15 مخزن در آب‏های خلیج فارس و 13 مخزن در خشكی قرار گرفته اند كه 12 حوزه در مرز مشترك با عراق، هفت مخزن در مرز مشترك با امارات‏، چهار مخزن مشترك با عربستان سعودی، 2 مخزن مشترك با قطر و با عمان و یك مخزن مشترك هیدروكربوری با كویت و تركمنستان در اختیار داریم.
 
2 طرح جدید قطر برای تخلیه كامل گاز پارس جنوبی
 
پیگیریهای خبرنگار مهر از شركت ملی نفت ایران نشان می دهد كه حدود 50 درصد ذخایر گاز طبیعی ایران در مخازن مشترك قرار گرفته‏اند كه مطابق با اعلام مسئولان وزارت نفت برای توسعه مخازن مشترك گاز در برنامه پنجم توسعه باید حدود 67 میلیارد دلار سرمایه گذاری انجام شود.
 
در حال حاضر حجم تولید گاز طبیعی ایران از مخازن مشترك در حدود 255 میلیون متر مكعب در روز بوده كه با توسعه تمامی میادین مشترك گازی ظرفیت استخراج گاز ترش از این حوزه های مشترك باید به 880 میلیون متر مكعب در روز تا پایان برنامه پنجم افزایش یابد.
 
در این میان تولید فعلی شركت ملی نفت ایران از مخزن پارس‏ جنوبی حدود 210 میلیون متر مكعب در روز است كه با توسعه فازهای جدید این میدان مشترك با قطر ظرفیت تولید گاز ترش به 775 میلیون متر مكعب در روز تا سال 1394 افزایش می یابد.
 
در حال حاضر قطر به عنوان مهمترین شریك ایران در میادین مشترك گاز به طور متوسط روزانه 360 میلیون متر مكعب گاز طبیعی از این پارس جنوبی برداشت می كند كه با اعمال یك برنامه منطقی و با مشاركت شركتهای بزرگ بین المللی به زودی ظرفیت تولید گاز خود را به 452 میلیون متر مكعب افزایش می دهد.
 
كارشناسان ارشد شركت ملی نفت ایران درباره برنامه های جدید قطر برای تخلیه كامل گازهای مشترك پارس جنوبی، می گویند: قطر هم اكنون 2 سناریو برای برداشت سهم ایران در پارس جنوبی را در دستور كار قرار داده است.
 
بر این اساس قطر با مشاركت شركتهای بزرگ بین المللی صنعت نفت جهان از یك سو به دنبال ایجاد مخازن ذخیره سازی مستقل گاز برای انتقال گاز پارس جنوبی به مخازن مستقل است. از طرف دیگر انجام حفاریهای هوشمند افقی را در دستور كار قرار داده است كه این موضوع منجر به افت فشار و افزایش برداشت آب نمك در چاههای بخش ایرانی پارس جنوبی شده است.

ایران از عراق در توسعه میادین نفتی عقب است
 
گزارشهای مستند شركت ملی نفت نشان می دهد، هم اكنون تولید ایران از مخازن مشترك نفتی 240 هزار بشكه در روز است اما با توجه به حجم ذخایر و با تكنولوژی و نرخ بازیافت كنونی ظرفیتی برای تولید 1.1 میلیون بشكه نفت توسط ایران از میادین مشترك نفت وجود دارد.
 
در حال حاضر از مخازن نفتی مشترك با عراق، شركت ملی نفت ایران روزانه حدود 130 هزار بشكه نفت خام تولید می‏ كند كه در شرایط فعلی سهم برداشت نفت عراق از میادین مشترك با ایران حدود 295 هزار بشكه در روز است.
 
این در حالی است كه وزارت نفت و انرژی عراق در سه سال گذشته با برگزاری دو دور مناقصه، قرارداد توسعه 11 میدان نفتی خود را به شركتهای نفتی بین المللی واگذار كرد كه با اجرای كامل این قراردادها پیش بینی می شود ظرفیت تولید نفت عراق از 2.5 میلیون بشكه به 12 میلیون بشكه در روز افزایش یابد.

این در حالی است كه ایران اگر تمامی منابع مالی و اعتباری مورد نیاز طرحهای نفت را جذب كند می تواند از محل توسعه میادین مشترك نفتی تا سقف 770 هزار بشكه در روز نفت برداشت كند.
 
جزئیات عقب ماندگی نفتی از عربستان و امارات
 
ایران در برداشت نفت و گاز از میادین مشترك با امارات و عربستان سعودی هم عقب مانده است به طوری كه در شرایط فعلی میزان برداشت نفت ایران از میادین مشترك با امارات روزانه حدود 56 هزار بشكه است اما طرف اماراتی از این میادین مشترك روزانه 136 هزار بشكه نفت برداشت می كند.
 
شركت ملی نفت ایران در توسعه میادین مشترك نفتی با عربستان سعودی هم تاكنون به توفیق قابل توجه ای دست نیافته است به طوری كه با وجود برداشت 42 هزار بشكه ایران، عربستان سعودی از این میادنی متشرك به طور متوسط روزانه 450 هزار بشكه نفت خام استخراج می كند. (بدون در نظر گرفتن تولید دو میدان حصبه و لولو در عربستان)

سهم صفر ایران در توسعه میدان مشترك نفتی با قطر
 
در توسعه تنها میدان مشترك نفتی با قطر هم شركت ملی نفت ایران یك بازنده تمام عیار بوده است به طوری كه با وجود برداشت 450 هزار بشكه ای قطر از لایه های مشترك نفتی پارس جنوبی سهم ایران در شرایط فعلی كماكان صفر است.
 
بر این اساس در سالهای اخیر شركت ملی نفت با اعلام اینكه لایه نفتی پارس جنوبی به هیچ وجه با كشور قطر مشترك نبوده به نوعی تاخیرهای چندین ساله در این حوزه مشترك نفتی را توجیه كرده است.
 
قطر به زودی با اجرای طرحهای تكمیلی توسعه ظرفیت تولید نفت از میدان شاهین را به بیش از 500 هزار بشكه در روز افزایش می دهد و این در حالی است كه طرح توسعه لایه های نفتی پارس جنوبی در طرف ایرانی با بیشترین میزان تاخیر ممكن در حال انجام است.
 
قرارداد توسعه لایه نفتی میدان گازی پارس جنوبی میان شركت ملی نفت و شركت پترو ایران به عنوان پیمانكار در اسفند سال 1383 امضا شده است.
 
هدف از اجرای این طرح تولید روزانه 35 هزار بشكه نفت خام از ناحیه "A " میدان در فاز نخست و با حفاری 7 حلقه چاه، طراحی، ساخت و نصب سكوی سر چاهی و اجاره شناور چند منظوره FPSO  بوده است.
 
بخش دوم گزارش خبرگزاری مهر درباره دلایل عقب ماندگی در توسعه میادین مشترك نفتی و برخی از مسائل در برگزاری مناقصات میادین مشترك و مستقل نفت و گاز به زودی منتشر می شود.