با حفر چاه افقي 12 كيلومتري قطر به نفت ایران نقب زده است
در شرایطی که یک دیپلماسی جامع در حوزه انرژی کشور وجود ندارد
کشورهای منطقه به تولید نفت و گاز در میادین مشترک با ایران شتاب
دادهاند.
بررسی تولید نفت و گاز در میادین مشترک با
کشورهایی چون عربستان، امارات، عراق و قطر از سوی کارشناسان مستقل
ایرانی نشان میدهد که این کشورها نه تنها از ایران جلوتر هستند،
بلکه قطر به دلیل تعلل ایران، به منابع هیدروکربوری دستاندازی
کرده است. روایت این واقعه دیروز در یک میزگرد نفتی – دیپلماسی در
تهران بیان شد. بسیاری از کارشناسان معتقدند: «تامین امنیت انرژی و
تحقق منافع ملی در این حوزه مستلزم طراحی و اجرای یک استراتژی و
سیاست ملی جامع نگر با پیش فرض تعامل با دیگر بخشها است.»به گزارش
خبرنگار ما، «غلامحسین حسنتاش»، رییس سابق موسسه مطالعات
بینالمللی انرژی در سلسله نشستهای بررسی سیاست خارجی با موضوع
«دیپلماسی انرژی ایران؛ فرصتها و چالشها» به دیپلماسی انرژی کشور
اشاره كرد و گفت: «در ادبیات مربوطه، معمولا دیپلماسی را به معنی
ابزار و وسیلهای برای پیشبرد اهداف بینالمللی یک کشور معنی
میکنند یا اینکه آن را مترادف و معادل سیاست خارجی میدانند.» به
گفته وی، اگر دیپلماسی ابزار است، دیپلماسی انرژی معنی نمیدهد،
ولی اگر منظور ما از دیپلماسی سیاست خارجی باشد، بخش انرژی و سیاست
خارجی باید در کنار هم قرار بگیرند. وی ادامه داد: «بنابراین باید
این موضوع را مدنظر قرار داد که چگونه باید تعامل میان دستگاههای
انرژی و سیاست خارجی را تنظیم کنیم تا از این طریق به اهداف ضروری
خود دست یابیم.»وی با اشاره به تعامل گسترده میان نفت و سیاست گفت:
«کشور ما چارهای جز برقراری این تعامل ندارد. نه سیاست خارجی
میتواند بدون شناخت انرژی به دیپلماسی موفقی برسد و نه بخش انرژی
بدون دیپلماسی، موفق به تعامل گسترده و دستیابی به اهداف موردنظرش
خواهد بود، اما آیا ما تاکنون دیپلماسی نفتی موفقی داشتهایم؟
متاسفانه پاسخ من منفی است.»
ایران از رقبا عقب است
وی با
اشاره به روند توسعه میادین مشترک اظهار کرد: «ما در میادین مشترک
به تعامل میان دستگاه دیپلماسی و دستگاه انرژی نیاز داریم تا
بتوانیم با کشورهای همسایه رقابت موفقی داشته باشیم.»این استاد
دانشگاه ادامه داد: «ما 28 میدان مشترک با کشورهای همسایه داریم.
در پارس جنوبی که بزرگترین میدان مشترک ایران است، رقیب قطری روزی
360 میلیون مترمکعب گاز برداشت میکند و ما 210 میلیون گاز برداشت
میکنیم.» «حسنتاش» افزود: «کشور عراق نیز از میادین مشترک با
ایران 295 هزار بشکه نفت برداشت میکند که این میزان از طرف ایران
130هزار بشکه است. همچنین در میادین مشترک با امارات نیز این کشور
136 هزار بشکه نفت تولید میکند این در حالی است که ایران 56 هزار
بشکه تولید دارد.»وی ادامه داد: «این موضوع در مورد میادین مشترک
با عربستان نیز وجود دارد به طوری که کشور عربستان از میادین مشترک
450 هزار بشکه نفت تولید میکند که این میزان در طرف ایرانی 42
هزار بشکه است.»
قطر به لایه نفتی ایران نقب زده است
وی با
اشاره به لایه نفتی پارس جنوبی گفت: «کشور قطر با 12 کیلومتر حفاری
افقی در این لایه نفتي روزانه 450 هزار بشکه نفت از آن برداشت
میکند که این میزان در طرف ایرانی صفر است.» این استاد دانشگاه با
تاکید بر موضوع رقابت در مساله میادین مشترک افزود: «آیا
سفارتخانههای ما کوچکترین تحرکی در این زمینه داشتهاند؟ ما
امروز نیاز داریم که سطح تعامل و تحرک دیپلماتیک را افزایش دهیم.
متاسفانه مشاهده میکنیم که طرف مقابل که میدان مشترک با ما دارد،
به بخش و لایههای ما آمده و این موضوع میتواند قابل پیگیری باشد.
ما باید مانع حفر چاههای افقی در میادین مشترک شویم.»
استراتژی
نداریم
«عماد حسینی»، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس از دیگر
سخنرانان این نشست بود. وی با بیان اینکه برای استفاده از منابع
انرژي، استراتژی مدون، مکتوب و دقیقی وجود ندارد، گفت: «افزایش
قیمت نفت و بهدست آوردن منابع بی پایان ناشی از فروش نفت یا
اکتشاف و یافتن منابع جدید انرژی، در شرایطی که استراتژی
جامعنگرانهای در حوزه انرژی وجود ندارد، باعث ایجاد اقتصاد تک
محصولی، از بین رفتن مزیتهای اقتصادی در دیگر حوزهها، مرگ تدریجی
بخشهای مولد اقتصادی و ... میشود.»
تدوین قانون جامع انرژی
«حسینی» افزود: «الزامات و اهمیت اقتصادی، سیاسی، دیپلماتیک و
امنیتی انرژی باعث شده که بازیگران عمده بازار نفت نسبت به تدوین
قانون جامع انرژی به منظور تامین منافع ملی خود اقدام کنند.»سخنگوی
کمیسیون انرژی مجلس ادامه داد: «در شرایط کنونی، تامین امنیت انرژی
و تحقق منافع ملی در این حوزه مستلزم طراحی و اجرای یک استراتژی و
سیاست ملی جامعنگر با پیش فرض تعامل با دیگر بخشها است.»
وی
افزود: «به همین دلیل کمیسیون انرژی طرحی را تحت عنوان «قانون جامع
انرژی» در حال تدوین دارد.» وی گفت: «نمیتوان با فرض اینکه بیش از
60 درصد نفت جهان در منطقه خلیج فارس است، ایران تامینکننده بخش
اعظمی از انرژی و نفت دنیا است و تنگه هرمز تحت کنترل ما است،
آسوده خاطر باشیم و امنیت ملی را تضمین شده فرض کنیم.»
تقاضای
انرژی در شرق و غرب
در ادامه این نشست «اکبر ترکان»، معاون سابق
وزیر نفت در ابتدا به مقایسه کشورهای توسعه یافته با کشورهای بریک
(با رشد اقتصادی شتابان) پرداخت و گفت: «بر اساس مطالعاتی که توسط
موسسات مهم در حوزه انرژی انجام شده، به زودی کشوریهای «بریک»
(شامل برزیل، روسیه، هند و چین) از لحاظ رشد اقتصادی و تولید
ناخالص داخلی از کشورهای توسعه یافته جلو افتاده و میزان مصرف
انرژی آنها افزایش مییابد.» وی با اشاره به نقش ایران در تامین
انرژی این کشورها گفت: «چون دو کشور از اعضای بریک در شرق و شمال
ما واقع شدهاند، ما باید به بازار رو به رشد آنها توجه ویژهای
داشته باشیم.»«ترکان» با بیان اینکه تقاضای آینده انرژی در اتحادیه
اروپا نیست، گفت: «اگر هم تقاضا برای انرژی در اروپا در آینده وجود
داشته باشد، کاملا مدیریت شده است و کشورهای اروپایی تقاضای جدیدی
را دنبال نمیکنند.» معاون سابق نفت افزود: «تقاضای جدید برای
انرژی در آسیا و در کشورهایی مانند هند و چین است.»
افزایش
تقاضاي انرژی در شرق
مدیر گروه پژوهشی امور زیربنایی مرکز
تحقیقات استراتژیک درباره نگاه ایران به بازارهای انرژی شرق، گفت:
«وزارت نفت اکنون در حال بررسی وضعیت بازارهای نفتی است تا ببیند
چگونه میتوان از آنها نهایت استفاده را انجام داد. بر این اساس در
وزارت نفت کمیسیون تحقیقاتی ویژهای تاسیس شده است.» به گفته وی،
مهمترین پروژههای نفتی برای بدست آوردن بازارهای نفت و گاز،
پروژه انتقال گاز پاکستان است.» وی افزود: «این پروژه در آینده
میتواند گاز صادراتی ایران را به شبه قاره هند و چین صادر کند.»
وی درباره بازار اروپا نیز گفت: «برای بدست آوردن بازار اروپا نیز
خوشبختانه ما توانستیم با توافق با عراق و سوریه کارهای مهمی در
این زمینه انجام دهیم.»«ترکان» درباره بازار انرژی منطقه نیز گفت:
«در منطقه افغانستان همواره متقاضی انرژی ایران است. شمال و جنوب
عراق نیز فعلا متقاضی انرژی ایران هستند.»وی ادامه داد: «در حوزه
خلیج فارس نیز پروژه گنابه به کویت، پروژه سیری به دبی، پروژه
هنگام به عمان و بحرین و عربستان را داریم که یا اجرا شدهاند یا
در شرف عملیاتی شدن هستند.» وی در پایان با انتقاد به دستگاه
دیپلماسی و انرژی کشور گفت: «ما باید با حفظ منافع ملی و کلان خود
به پیشبرد سیاستهایمان بپردازیم تا بیشترین سود را در منافع ملی
از آن خود کنیم.»
از: دنيای اقتصاد
----
سرمایهگذاریهای خارجی: ایران و جهان
در آخرین گزارش «آنکتاد»
فریدون خاوند (تحلیلگر اقتصادی)
آخرین گزارش سازمان تجارت و
توسعه ملل متحد، آنکتاد، که دیروز انتشار یافت، نشان
میدهد که سهم ایران از سرمایهگذاری مستقیم خارجی در جهان
همچنان ناچیز است. نگاهی به این گزارش، موضوع گفتوگوی
اقتصادی امروز رادیوفردا با فریدون خاوند است.
- رادیوفردا: گزارش
امسال «آنکتاد» مثل هر سال به سرمایهگذاری مستقیم
خارجی در جهان اختصاص دارد. پیش از پرداختن به محتوای
این گزارش، چه تفاوتی وجود دارد بین سرمایهگذاری
مستقیم خارجی و انواع دیگر سرمایهگذاری؟
فریدون خاوند:
گزارش سالانه سازمان تجارت و توسعه ملل متحد، آنکتاد،
معتبرترین منبع بینالمللی درباره سرمایهگذاری مستقیم
خارجی در جهان است. بین سرمایهگذاری مستقیم خارجی و
سرمایهگذاری خارجی در بورس (پورتفولیو) تفاوتهای زیادی
هست.
گفتوگو با فریدون خاوند درباره
تازهترین گزارش آنکتاد
هدف
عمده از سرمایهگذاری در بورس بهره بردن از سود سهام و،
مهمتر از آن، امید بستن به افزایش قیمت سهام است. یک
سرمایهگذار آلمانی امروز در بورسهای مسکو، سائوپائولو یا
مکزیکوسیتی سهم میخرد، و فردا یا یک هفته دیگر، در صورت
بالا رفتن قیمت سهام یا ترس از سقوط آن، سهامهایش را
میفروشد تا در جای دیگری سرمایهگذاری کند.
سرمایهگذاری مستقیم خارجی تابع شرایط کاملا متفاوتی است.
وقتی سامسونگ کرهای یا پژوی فرانسوی در کشوری
سرمایهگذاری میکند، سرمایه او در ایجاد یک واحد تولیدی
جدید یا توسعه یک واحد تولیدی قدیمی به کار میافتد. در
سرمایهگذاری مستقیم، سرمایهگذار خارجی به گونهای موثر
در تامین سرمایه و تکنولوژی و اداره یک واحد تولیدی شرکت
میکند، خطرها را میپذیرد و طبعا در منافع هم، به صورت
درازمدت، سهیم میشود. برای کشورها، و به ویژه کشورهای
در حال توسعه، سرمایهگذاری مستقیم خارجی اهمیت فراوان
دارد.
- در آخرین گزارش
«آنکتاد»، درباره سرمایهگذاری مستقیم خارجی، چه نکاتی
بیش از همه جلب توجه میکند؟
بر
پایه این گزارش، ارزش سرمایهگذاری مستقیم خارجی در جهان
در سال ۲۰۱۰ به هزار و دویست و چهل و چهار میلیارد دلار
رسید که کمی بیشتر از سال ماقبل آن است.
نکته
بسیار مهم در گزارش امسال «آنکتاد» این که برای اولین بار
حدود نیمی از کل سرمایهگذاری سالانه به کشورهای در حال
توسعه اختصاص یافته و این نشاندهنده جایگاه سال به سال
مهمتر این کشورها در فرایند سرمایهگذاری خارجی در جهان
است.
نکته
دیگری که در این گزارش جلب توجه میکند، سهم روزافزون
کشورهای در حال توسعه در صدور سرمایه است. به بیان دیگر،
این کشورها هم پذیرای سرمایههای خارجیاند و هم خود به
عنوان بازیگران تازه صحنه جهانی، سرمایه و تکنولوژی به
خارج از مرزهای خود صادر میکنند. در واقع شرکتهای
چندملیتی چینی، برزیلی و هندی و غیره بیش از بیش در دیگر
کشورها سرمایهگذاری میکنند.
بر
اساس گزارش سال ۲۰۱۱ «آنکتاد»، آمریکا در سال ۲۰۱۰، مثل
سالهای گذشته، مهمترین کشور جذبکننده سرمایهگذاری
مستقیم خارجی در جهان بوده است. چین و انگلستان رتبههای
دوم و سوم را دارند.
- ایران، بر پایه آمار
انتشار یافته در این گزارش «آنکتاد»، از لحاظ جذب
سرمایه مستقیم خارجی در چه وضعیتی است؟
گزارش «آنکتاد» میگوید که ایران، در سال ۲۰۱۰، سه میلیارد
و ششصد میلیون دلار سرمایه مستقیم جذب کرده، که ششصد
میلیون دلار بیشتر از سال ۲۰۰۹ است.
با
توجه به وضعیت اقتصادی داخلی ایران و تحریمهای بینالمللی
که بر این کشور سنگینی میکند، افزایش حجم سرمایهگذاری
خارجی در جمهوری اسلامی عجیب به نظر میرسد. البته منبع
این سرمایهگذاری و چگونگی توزیع آن میان بخشهای گوناگون،
در گزارش «آنکتاد» مشخص نیست، ولی رقم منتشر شده از سوی
این سازمان، اگر به صورت مطلق در نظر گرفته شود، نشان
میدهد که افزایش سرمایهگذاری خارجی در کشور در سال ۲۰۰۹،
در سال ۲۰۱۰ هم تکرار شده است.
با
این حال، به رغم این افزایش، حجم سرمایهگذاری مستقیم
خارجی در ایران در مقایسه با کشورهای مشابه، همچنان در
سطح بسیار ضعیفی است.
- ایران، از لحاظ
سرمایهگذاری خارجی، در مقایسه با کشورهای منطقه چه
موقعیتی دارد؟
همان طور که گفته شد، بر اساس
گزارش سازمان «آنکتاد» ایران در سال گذشته سه میلیارد و
ششصد میلیون دلار سرمایه خارجی جذب کرده، حال آن که
عربستان سعودی، طی همان سال، به بیست و هشت میلیارد
دلار، ترکیه به ۹ میلیارد دلار، و حتی لبنان با جمعیت و
امکاناتی بسیار کمتر، به پنج میلیارد دلار سرمایه مستقیم
خارجی دست پیدا کرده است.
اگر
سرمایهگذاری خارجی سال به سال را کنار بگذاریم و ارزش کل
سرمایهگذاریهای خارجی را، که از ابتدا تا امروز در ایران
و کشورهای منطقه جمع شده، در نظر بگیریم، ضعف شدید ایران
در این زمینه بیشتر آشکار میشود.
آمار
«آنکتاد» نشان میدهد که در سال ۲۰۱۰ ارزش کل سرمایهگذاری
خارجی در ایران به بیست و هفت میلیارد دلار رسیده است. در
مقام مقایسه بد نیست بدانیم که ارزش کل سرمایهگذاری خارجی
در عربستان سعودی صد و هفتاد میلیارد دلار است (بیش از شش
برابر ایران). همان شاخص در ترکیه صد و هشتاد و یک
میلیارد دلار (نزدیک به هفت برابر ایران) و حتی در قطر
نهصد هزار نفری، بیش از سی و یک میلیارد دلار است.
از: راديوفردا
بالاترین ::
دنباله ::
تویتر ::
فیس بوک ::
دیگران